تشبيه : ما نحن فيه شبيه مقدمات خارجيه خود اجزاء مأمور به است فى المثل براى رسيدن به سجود هوى و فرود آمدن لازم است مقدمة و لا شك در اينكه جزء سجود نيست و يا براى ركعت بعدى قيام كردن و برخاستن لازم است مقدمة و لا شك در اينكه اين بلند شدن جزء ركعت بعدى نيست و . . . حال همان‌طورىكه اين امور مقدمهء جزء هستند و مع ذلك خودشان جزء نيستند هكذا در ما نحن فيه ، طهارت مقدمهء تقييد است ولى تقييد جزء است و طهارت جزئيت ندارد . الحاصل : اينكه شما در باب شرائط شرعيه مىگوئيد : تقيد به آنها داخل است با توجه به اينكه تقيد يك جزء تحليلى است پس شما فرض كرده‌ايد كه ذات قيد خارج است مع ذلك چگونه بار ديگر فرض مىكنيد كه اين ذات القيد هم ، داخل است در مأمور به به امرى كه تعلق گرفته است به مقيد ؟ اين يك بام و دوهوا خواهد بود ! ! ( فتأمل ) . 7 - الشرط المتأخر امر هفتم از امور نه‌گانه و تقسيم چهارم از تقسيمات آنست كه شرائط شرعيه يا شرائط متقدم هستند يا شرائط مقارن و يا شرائط متأخر ، بطور كلى در باب شرط و مشروط هميشه شرط از لحاظ رتبه تقدم بر مشروط دارد و مشروط هميشه رتبة متأخر است . و لكن از لحاظ زمانى در شرائط عقليه زمانا هم شرط يا مقدم است و يا مقارن و تأخر آن محال است اما در شرائط شرعيه سه صورت پيدا مىشود . برخى از شرائط زمانا هم تقدم بر مشروط دارند و پيش از مشروط انجام مىگيرند نظير وضوء و غسل و تيمم براى نماز كه قبل از نماز انجام مىگيرند . البته در اين باب دو نظريه است : يكى اينكه خود همين افعال و كارها يعنى غسلات ( شستن‌ها ) و مسحات ( مسح كشيدنها ) شرط و مقدمهء نمازند ( در وضوء هم غسلات است و هم مسحات ؛ و در غسل فقط غسلات ؛ و در تيمم فقط مسحات ) . و ديگرى اينكه آن اثر حاصلهء از اين كارها كه عبارتست از طهارت معنوى و باطنى ، شرطيت دارد . اينكه ما گفتيم وضوء و غسل و تيمم شرط متقدمند ، بنا بر مبناى اول است . ولى بنا بر مبناى دوم ، وضوء و غسل و تيمم شرط متقدم نخواهند بود بلكه شرط مقارن مىشوند . و بعضى از شرائط شرعيه هستند كه زمانا مقارن با مشروط هستند و هم‌زمان با