الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )

112

أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )

و مدارك احكام و اين فايده در ما نحن فيه مترتب است و لكن اين مقدار ثمره ثمره عمليه نيست و در مقام عمل چاره‌ساز نيست بدليل اينكه فرض اين است كه مقدمهء واجب لابديت عقليه دارد و عقل مىگويد بايد اين مقدمه تحصيل و اتيان شود حال شرع حكم به وجوب آن كند يا حكم بعدم وجوب فايده‌اى ندارد چون مادامىكه مكلف درصدد امتثال ذى المقدمه است چاره‌اى ندارد از تحصيل مقدمات با اين حساب پس چنين به نظر مىرسد كه اين بحث يك بحث لغو و بىفايده‌اى باشد چون ثمرهء عمليه ندارد . درحالىكه مسئلهء مقدمه واجب از دقيقترين و مشهورترين مسائل علم اصول است . حالا شما اى محصلين و مخاطبين كتاب ما چه صلاح مىدانيد ؟ آيا صلاح مىدانيد كه از خير اين مباحث بگذريم و مبحث مقدمه واجب را از سجل و طومار ابحاث اصوليه حذف كنيم يا نه ، اين بحث بايد باقى بماند ؟ مىفرمايد : خير . نمىتوان به آسانى از خير اين مباحث گذشت . به جهت اينكه اولا برفرض كه هيچ فايده عملى و ثمره فقهى نداشته باشد ولى صدها فايده و ثمرهء علمى برآن مترتب است . در اين مسئله نكته‌هاى بسيار دقيق علمى مطرح مىشود كه نبايد از آنها غفلت كرد و آنها را ناچيز به حساب آورد : و ثانيا مسئله مقدمه واجب پيوند با يك سلسله مسائل فقهيه‌اى دارد كه آن مسائل در فقه ثمرهء عملى دارند از قبيل مبحث شرط متأخر كه مىگويند غسل شب آينده براى زن مستحاضه شرط صحت روزهء امروز است . و يا مىگويند : اجازه لاحقه در بيع فضولى شرط صحت بيع است و از قبيل بحث مقدمات مفوته كه مىگويند غسل جنابت قبل از طلوع فجر شرط صوم فردا است . يا مىگويند اگر يقين دارى كه بعد از دخول وقت تمكن از وضو يا غسل نخواهى داشت قبل از دخول وقت واجب است كه وضوء بگيرى يا غسل كنى اين‌ها مقدمات مفوته هستند يعنى مقدماتى كه اگر پيش از وقت واجب انجام نگيرد موجب تفويت واجب در وقت خودش مىشوند . و از قبيل مقدمات عباديه كه مىگويند در ميان مقدمات واجب ما يك سلسله