الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )
107
أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )
عنوان بحث را عوض نموده و به صورت ملازمه بحث مىكنند كه آيا بين وجوب ذى المقدمه و وجوب مقدمه ملازمه هست يا نيست ؟ به اين عنوان مبحث مقدمه واجب يك مبحث اصولى خواهد بود چون ملاك و معيار اصولى بودن يك مسئله آن است كه نتيجهء آن در طريق استنباط حكم شرعى واقع شود يعنى كبراى قياس استنباط واقع شود و از آن حكم شرعى كلى استنتاج شود چنان كه در اول كتاب فرمودند : « يبحث فيه عن قواعد تقع نتيجتها فى طرق استنباط الحكم الشرعى » و اين ضابطه در ما نحن فيه هست به اين بيان كه مىگوئيم كون على السطح واجب است « صغرى » و ما بين وجوب كون على السطح با وجوب نصب سلم ملازمه است « كبرى » ، پس نصب سلم واجب است . نتيجه : به اعتقاد مشهور متأخرين از جمله مرحوم مظفر اين مسئله از مسائل علم اصول است . سؤال دوم : پس از اينكه ثابت شد كه اين مسئله از مسائل علم اصول است سؤال مىشود كه داخل در كداميك از مباحث اصوليه است ؟ آيا داخل در مباحث الفاظ است يا داخل در ملازمات عقليه ؟ جواب : از عبارات صاحب معالم استفاده مىشود كه مسئله مقدمه واجب از مسائل الفاظ است بدليل اينكه اولا اين مسئله را در باب مباحث الفاظ و بخش اوامر ذكر نموده و ثانيا استدلال نموده بر نفى وجوب مقدمه به اينكه : اگر مقدمه واجب واجب باشد بايد به يكى از دلالات سهگانه منطقيه ( مطابقه - تضمن - التزام ) ثابت شود و اللازم باقسامه منتف فالمقدم مثله و لا شك در اينكه اين سه دلالت دلالات لفظيه هستند و لكن به اعتقاد مشهور متأخرين از مسائل عقليه است و داخل در بخش ملازمات عقليه است چون سخن از ملازمه عقليه است نه از دلالت لفظيه . مرحوم مظفر مىفرمايد : لا شك در اينكه بحث ما از ملازمات است حال بنا بر اينكه ما ملازمهء بين وجوب ذى المقدمه و مقدمه را بپذيريم كه هنوز اثبات نشده مىگوئيم : لزوم و ملازمه بر سه قسم است :