مجتهد قبلى انجام داده به كلى فاسد است حال آيا اين مقلد اعمال ساليان گذشته را بايد اعاده كند يا نه ؟ پس مسئله عام البلوى است و حائز اهميت . 2 - در اين مورد كه كشف خلاف مىشود به حجت معتبره براى مكلف سه صورت پيدا مىشود : 1 - وظيفه مكلف بالنسبه به اعمال آتيه‌اى كه هيچ پيوندى با گذشته ندارد بلكه عمل جديد و مستقل است آنست كه برطبق حجت معتبره فعليه عمل نمايد . 2 - نسبت به اعمالى هم كه در گذشته انجام داده بعد كشف خلاف شده ولى الآن هيچ اثر و ثمرى برآن مترتب نيست وظيفه او روشن است و بحث از اجزاء معنائى ندارد مثلا مجتهد قبلى فتوى مىداد كه ذبح به غير آهن جايز است و مكلف هم طبق فتوى عمل كرده و حيوانى را به غير آهن ذبح كرده و گوشت او را خورده و الآن كه مجتهد جديد فتوى بعدم جواز مىدهد و اثرى از آن گوشت نيست . يا مجتهد قبلى مىگفت عقد زن به غير عربى صحيح است و مكلف طبق نظر او زنى را عقد كرده به فارسى ! و پس از مدتى زن را طلاق داد يا زن مرده و الآن هيچ اثرى برآن مترتب نيست در اين موارد هم بحث از اجزاء بىمعنى است . 3 - انما الاشكال در مورد اعمال آينده‌اى است كه در ارتباط با گذشته است مثل اينكه گوسفندى را به غير آهن ذبح كرده و هنوز هم موجود است حالا راى مجتهد اين است كه به غير آهن صحيح نيست آيا مكلف مىتواند از اين لحم الغنم استفاده كند يا نه ؟ يا مثلا زنى را طبق فتواى مجتهد قبلى به فارسى عقد كرده ولى فتواى مجتهد جديد آنست كه اين عقد صحيح نيست و زن هم هنوز در خانهء اين مكلف است . آيا اين زن بر اين مرد حلال است و حق مباشرت دارد يا حرام است ؟ يا مثلا اول وقت نماز خواند بدون سوره . سپس در خود وقت ، كشف خلاف شد و دليلى قائم شد كه سوره واجب است يا در خارج وقت كشف خلاف شد ولى عمل از اعمالى است كه قضا دارد مثل نماز . آيا عملى را كه در گذشته انجام داده مجزى است و نيازى به اعاده اداء او قضاء نيست يا ليس بمجز ؟