و يا يك سلسله از اعداد را براى شمول و سريان وضع مىكند ؛ حال آنكه در مطلق شمول و سريان بالوضع نيست ، بلكه به مقدمات حكمت است ، يعنى ما پس از تمام شدن مقدمات حكمت ، استفادهء شمول و سريان مىكنيم . علىهذا ، چنانچه عموم و مطلق تعارض پيدا كنند ، عموم هميشه مقدم خواهد بود . زيرا ظهور عام در عموم بالوضع است و متوقف بر چيزى نيست ، و بدين جهت گفته مىشود كه ظهور عام ظهور « تنجيزى » است . اما ظهور مطلق در اطلاق خود ، چون مبتنى بر مقدمات حكمت است ، ظهور « تعليقى » است - و مىدانيم كه مقتضى تعليقى نمىتواند با مقتضى تنجيزى معارضه كند . 3 . اقسام عام عموم بر سه قسم است : عام « استغراقى » و « مجموعى » و « بدلى » . البته ، در هر سه قسم ، عموم واجد معناى شمول و سريان است ، ولى نحوهء شمول و سريان در آنها فرق مىكند . الف . در عام استغراقى ، شمول و سريان براى هريك از افراد به‌طور استقلال و انفراد وجود دارد ، يعنى در عام استغراق عموم به عدد تمام افرادى منحل مىشود كه سريان و شمول احاطه‌شان مىكند . اگر افراد مخاطب عام صد نفر باشند ، عموم منحل به صد خطاب مىشود ، و اين خطاب براى يك‌يك افراد به‌طور مستقل موجود است . بدين جهت ، گفته مىشود كه : در عام استغراقى هريك از افراد داراى امتثال مستقل و عصيان مستقل است ، به‌طورى كه اگر بعضى از آنها امتثال كنند و بعض ديگر عصيان نمايند ، براى امتثال‌كنندگان ثواب وجود دارد و نسبت به كسانى كه عصيان نموده‌اند موجبات عقاب فراهم مىگردد ، و در نتيجه عقاب مىشوند . ب . در عام مجموعى ، شمول براى افراد به‌طور اجتماع است ، يعنى در صورتى مىتوان گفت امتثال وجود دارد كه مجموع ( من حيث المجموع ) امتثال امر كرده باشد . بنابراين ، اگر گفته شود كه تمام مردم مجتمعا بايد فلان كار را انجام بدهند ، در صورتى كه يك نفر از آنها كار مورد بحث را انجام ندهد ، عام مجموعى حاصل نمىگردد ، زيرا مورد خطاب موجود نشده است . پس ، در عام مجموعى ، يك امتثال و يك عصيان وجود دارد . امتثال عبارت از آوردن تمامى افراد است و