الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم : غرويان وشيروانى )
583
أصول الفقه ( فارسى )
پس مقصود ما اين است كه متعلّق تكليف ، عنوان در حال وجود ذهنىاش مىباشد نه اينكه وجود ذهنىاش از آن جهت كه مفهوم است ، متعلّق باشد . و معناى تعلّق تكليف به عنوان در حال وجود ذهنى آن ، اين است كه تكليف به عنوان از آن حيث كه مرآت معنون و فانى در آن است ، تعلّق مىگيرد . پس تخليهء متعلّق از وجود ذهنى عين تحليهء آن به وجود ذهنى است ( يعنى متعلّق در عين حال كه وجود ذهنى نيست ولى داراى وجود ذهنى است ) . ( ثالثا ) ما وقتى مىگوئيم : متعلّق تكليف ، عنوان است از آن حيث كه مرآت از معنون و فانى در آن مىباشد ، منظورمان اين نيست كه متعلّق حقيقى تكليف ، معنون است بدين معنى كه تكليف از عنوان به معنون - به لحاظ فناء عنوان در معنون - سرايت مىكند ، چه اينكه چنين گفتهاند ، خير چنين سخنى بالبداهه باطل است . چون قبلا گذشت كه معنون در هر حالتى باشد محال است كه متعلّق تكليف باشد . و اين استحاله حتى در صورتى است كه بواسطهء عنوان بخواهد متعلّق تكليف باشد ، زيرا واسطه شدن عنوان نمىتواند استحالهء تعلّق تكليف به معنون را رفع كند . پس منظور و قول ما اين است : متعلّق تكليف همان عنوان است البته از آن حيث كه مرآت و فانى در معنون است . بدين صورت كه همين فناء در معنون ، مصحّح و مجوّز اين است كه تكليف به آن عنوان تعلّق گيرد . زيرا غرض قائم به معنونى است كه عنوان فانى در آن است ، نه اينكه فنا موجب شود كه تكليف از عنوان به معنون سرايت كند و به آن تعلّق گيرد . و فرق زيادى است بين آنچه كه مصحّح تعلّق تكليف به چيزى است و آنچه كه خودش متعلّق تكليف است . و فرق نگذاشتن بين اين دو موجب توهّم كسانى شده كه مىگويند تكليف از عنوان - بخاطر اينكه فانى در معنون است - به معنون سرايت مىكند . و همواره همين خلط بين ما بالذات و ما بالعرض ، منشأ بسيارى از خطاهايى است كه در علم اصول و فلسفه صورت مىگيرد . يعنى فناء و ابزارى بودن صورت ذهنى در هنگام ملاحظات موجب اشتباه و خلط مىشود و در نتيجه احكامى كه مربوط به عنوان است به معنون داده مىشود و بالعكس احكام معنون به عنوان سرايت مىكند . و اگر فهم آنچه مراد ماست بر شما سخت است ، مثال « حرف » را در نظر بگير : ما حكم مىكنيم كه از حرف نمىتوان خبر داد . در اينجا عنوان و مفهوم حرف ، اسمى است كه از آن خبر داده شده است پس چگونه مىگوئيم از حرف خبر داده نمىشود ؟ پاسخ اين است كه صحت اخبار از حرف باعتبار اين است كه اين عنوان فانى در معنون است و در حقيقت خود معنون است