1 - يك صورت اين است كه مخصّص عام در خود كلامى كه توسط گوينده القا مىشود ، آورده شود مثل اينكه مىگوئيم : أشهد أن لا إله الا الله ( « الا الله » مخصّص لا إله است ) و اين‌گونه مخصص ، متّصل ناميده مىشود . اين تخصيص قرينه است بر اينكه از عموم ، ما سواى خاص اراده شده است و قرينهء حاليه نيز به همين قرينهء متصله ملحق مىشود بلكه اصلا همان است . و قرينهء حاليه آن است كه كلام همراه با آن بوده ، دال بر ارادهء خصوص است و به گونه‌اى است كه متكلم در بيان مراد خود ، به‌جاست كه برآن اعتماد كند ( مثل كسى كه در حال احتضار مىگويد : همه را خبر كنيد . روشن است كه مرادش همهء مردم نيست بلكه اقوام و خويشانش منظور است ) . 2 - صورت دوم اين است كه مخصّص در خود كلام نباشد بلكه در كلام مستقل ديگرى قبل و يا بعد از عام ذكر شود و چنين مخصصى ، منفصل ناميده مىشود و اين نيز مانند اوّلى ، قرينه است - بر اينكه از عام ، ماعداى خاص اراده شده است . پس بنابراين فرقى بين دو قسم فوق از جهت قرينيّت بر مراد متكلم وجود ندارد و فرق آن‌ها از حيث ديگرى است و آن حيثيت ، جهت انعقاد ظهور در عموميت است : چرا كه در مخصص متصل ، از ابتدا ظهورى در كلام منعقد نمىشود الّا در خصوص . و امّا در منفصل ، ظهور عام در عموميتش منعقد مىشود ، امّا چون ظهور خاص ، اقوى است ، بر ظهور عام مقدم مىشود . و اين از باب تقديم اظهر بر ظاهر و يا تقديم نص بر ظاهر است . و سر اين مسئله اين است كه هر سخنى - چه عام باشد و چه غير آن - ظهورى پيدا نمىكند و منعقد نمىشود مگر پس از پايان يافتن و انقطاع آن سخن به نظر عرف ، به گونه‌اى كه به حسب عرف ، ديگر براى الحاق ضميمه‌اى كه صلاحيت دارد قرينه براى تصرف در ظهور ابتدائى و اوليهء كلام باشد ، جا و مجالى نباشد . و الّا مادام كه يك سخن ، عرفا به هم پيوسته است ، ظهور آن معلّق است . اگر كلام بدون ورود قرينه‌اى بر خلاف ، پايان يافت ، ظهور اوليه‌اش مستقر شده ، كلام بر همان ظهور منعقد مىشود . و امّا اگر قرينهء صارفه‌اى به كلام ملحق شد ، ظهور اوّلش به حسب دلالت قرينهء مزبور ، تبديل به ظهور ديگر شده ، كلام بر ظهور دوم منعقد مىشود . و لذا اگر خود قرينه مجمل باشد يا در كلام چيزى يافت شود كه احتمال دارد قرينه باشد ، موجب مىگردد كه ظهور اوّل منعقد نشده ، ظهور ديگرى نيز پديد نيايد و در نتيجه ، كلّ كلام ، مجمل مىشود .