باب پنجم عام و خاص مقدمه ( عام و خاص ) از مفاهيم واضح و بديهىاى هستند كه نيازى به تعريف ندارند مگر به صورت شرح لفظ و براى تقريب معنا به ذهن . و لذا جايى براى تعريف عام و خاص با تعاريف حقيقى نيست . و مقصود از ( عام ) : لفظى است كه معنايش شامل همهء آنچه كه صلاحيت انطباق عنوان عام را در ثبوت حكم دارد مىشود . و گاهى به خود حكم نيز عام گفته مىشود و اين ، به لحاظ شمول حكم نسبت به جميع افراد موضوع ( مثل الماء طاهر ) يا متعلّق ( مثل الصلاة واجبة ) يا مكلّف ( مثل يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ . . . ) است و مقصود از ( خاص ) . حكمى است كه فقط شامل بعضى از افراد موضوع يا متعلّق يا مكلّف مىشود و يا لفظى است كه دال بر اين حكم باشد . و ( تخصيص ) به معناى اخراج بعضى افراد از شمول حكم عام است ، البته در فرضى كه اگر تخصيص نباشد ، خود لفظ شامل آن افراد بشود . و ( تخصّص ) بدين معناست كه خود لفظ از ابتداء أمر - بدون تخصيص - شامل فردى كه مشمول حكم نيست ، نشود .