مركز مطالعات وتحقيقات اسلامى
16
اصطلاح نامه اصول فقه ( فارسى )
بازيابى اطلاعات است . در اين بخش نظامهاى نمايهسازى براساس ساختار اصطلاحنامه پيشنهاد مىشود ، زيرا : - نمايهسازى ، روشى است براى راهنمايى مشخص به اطلاعات مورد نياز ؛ - نمايهسازى ، ابزار ارتباطى بين منابع اطلاعات و كسانى است كه مىخواهند از اطلاعات آن استفاده كنند ؛ - نمايهسازى ، راهى است براى هدايت روشمند به يك متن ، از طريق ثبت و ضبط محتواى اطلاعاتى آنها با استفاده از شيوهاى خاص ، و ارجاعات لازم و معين ، به منظور سازمان دادن اطلاعات به قصد بازيابى سريع و آسان ؛ - نظام نمايهسازى ، مجموعهاى است از روشهاى از پيش تعيينشده براى تنظيم ، بازيابى و ارائه اطلاعات در نظام نمايهسازى . در اين نظام مىتوان محتواى هر مدرك را به يك سلسله مفاهيم اساسى ، تجزيه كرد و اين مفاهيم را با كمك واژه و يا در مواردى عبارت كوتاه نشان داد . 1 - 1 - 1 - نمايهسازى همارا در ميان روشهاى موجود در نمايه كردن موضوعات ، دو گروه مستقل نمايهسازى « پيشهمارا » و نمايهسازى « پسهمارا » وجود دارد كه در هر دو روش از زبان مقيد و كنترلشده ( اصطلاحنامه ) استفاده مىشود و همارايى در هر دو وجود دارد . اساس نمايهسازى همارا برآن است كه مىتوان محتواى هر مدرك را به تعداد مفاهيم بنيادى تجزيه و تحليل كرد و اين مفاهيم را به وسيلهء واژهها و در مواردى به وسيلهء عبارت كوتاه نشان داد . 1 - 1 - 1 - 1 - نمايهسازى پيشهمارا در اين روش ، واژهها و مفاهيم اصطلاحات به هنگام نمايهسازى با يكديگر تركيب مىشوند ، مانند : فهرست سرعنوانها موضوعى و ردهبندىها . 1 - 1 - 1 - 2 - نمايهسازى پسهمارا در اين روش ، اصطلاحات و مفاهيم در موقع بازيابى ( نه نمايهسازى ) با يكديگر تركيب مىشوند ، اين اصطلاحنامهها به نمايههاى پسهمارا معروفاند . در پيشهمارايى اصطلاحات ، اجزاى تشكيلدهندهء يك مفهوم ، قبل از بازيابى با يكديگر تركيب مىشوند تا از ابهام و نارسايى در هنگام پس همارايى جلوگيرى شود ؛ مثلا در مورد دو اصطلاح « اصل استصحاب » و « احكام » ، اگر منظور « استصحاب حكمى » باشد در وقت