شمس الدين حافظ

614

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

530 - « اى نور ديده » خوش كرد ياورى ، فلكت روزِ داورى * تا شكر چون كنّى و چه شكرانه آورى ؟ در كوى عشق شوكتِ شاهى نمىخرند * اقرارِ بندگى كن و اظهارِ چاكرى آن‌كس كه اوفتاد و خدايش گرفت دست * گو بر تو باد تا غمِ افتادگان خورى ساقى به مژدگانىِ عيش از درم درآى * تا يكدم از دلم غمِ دنيا به دربرى در شاهراهِ جاه و بزرگى خطر بسى است * آن بِه كزين گَريوه سبكبار بگذرى سلطان و فكرِ لشكر و سوداى گنج و تاج * درويش و امنِ خاطر و كُنجِ قلندرى يك حرفِ صوفيانه بگويم ، اجازت است * اى نور ديده ، صلح بِه از جنگ و داورى نيلِ مراد برحسبِ فكر و همّت است * از شاه نذرِ خير و ز توفيق ياورى حافظ ، غبارِ فقر و قناعت ز رُخ مشوى * كاين خاك بهتر از عمل كيمياگرى * توضيحات : معنى بيت ( 1 ) ( اين غزل را زمانى خواجه سروده است كه شاه منصور حاكم شيراز با تراكمه در جنگ بوده است - روز جنگ روزگار و فلك تو را خوب كمك كرد ، تا بنگريم سپاس چگونه مىگذارى و به شكرانهء اين پيروزى چه شكرانه و صدقه‌اى خواهى داد ) معنى بيت ( 2 ) ( در سرزمين عشق و محبت ، بزرگى و شكوه سلطنت را به ذره‌اى هم نمىخرند پس به عبوديت و بندگى اعتراف كن و آن را ترك مكن ) گرفت دست ( دستگيرى كرد ) عيش ( خوشى ) معنى بيت ( 5 ) ( در شاهراه مقام و مرتبه خطرهاى فراوانى است ، همان بهتر كه از اين گردونه هوا و هوس جاه و مقام سبكبار بگذرى ) كنج قلندرى ( زاويه و اطاق وارستگى ) نيل مراد ( رسيدن به آرزو ) برحسب ( بستگى ) معنى بيت ( 8 ) ( رسيدن به مقصود به توجه و دعاى مرشد بستگى دارد ، بر پادشاه لازم است كه كمك و توجّه پسنديده به فقيران داشته باشد و از خداوند نصرت و يارى بخواهد ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - خواجه در بيتهاى 3 و 4 فرمايد : ( كسى كه از پاى افتاده باشد ، خداوند دستگير او مىشود ، پس بر اوست كه دست ديگران و فقرا را بگيرد و كمك كند ) ( اى ساقى مژده خوشدلى برسان و براى گرفتن مژدگانى از در وارد شو تا يك لحظه اندوه را از دل من ببرى ) تفسير با شماست . 2 - در زندگى چيزى كم نداريد يا لااقل از هر حيث از ديگران چيزى كمتر نداريد ، خداوند نعمات زيادى به خانوادهء شما داده است تا بينند آيا املا يا استدراج يا ابتلا كداميك را مدّ نظر خواهيد داشت و چگونه با ديگران رفتار خواهيد كرد . 3 - در طالع شما شادمانى و خرسندى و بهروزى فراوان ديده مىشود ، به شرط آنكه بر خدا توكل كنى و نيازمندان را فراموش نكنى . 4 - اگر مىخواهى روز به روز در كارهايت پيشرفت كنى ، اساس كارت ايمان و بندگى خداوند باشد و با خلوص نيت در راه رضاى خداوند كوشا باش و از غرور و خودخواهى جدا بپرهيز تا محبوب خلق خدا باشى . 5 - اين نيت حتما برآورده مىشود اما نياز به حوصله دارد و ترديد شما ناشى از وسواس و عجله است پس قدرى شكيبا باشيد . 6 - با توجه به بيت‌هاى غزل روحيه جناب‌عالى چنين است : در زمينهء عشق پيش قدم مىشويد زيرا داراى احساسى لطيف هستيد . در برابر كسى كه شما را تحقير كند مقابله مىكنيد تا او را از ميدان زورگويى خارج سازيد . به عشق و رفتار و كردار خود احساس غرور مىكنيد ، گاهى نيز از زندگى خود ناراضى مىشويد و احساس عجيبى به شما دست مىدهد كه ناشى از وسواس و لجبازى و آتش مزاجى است .