523 - « سر آزادگان » ترا كه هرچه مراد است در جهان دارى * چه غم ز حالِ ضعيفانِ ناتوان دارى بخواه جان و دل از بنده و روان بستان * كه حُكم بر سرِ آزادگان روان دارى ميان ندارى و دارم عجب كه هر ساعت * ميانِ مجمعِ خوبان كنى ميان دارى بياضِ روى ترا نيست نقش درخور از آنك * سوادى از خطِ مشكين بر ارغوان دارى بنوش مى كه سبك روحى و لطيف مدام * على الخصوص در اين دم كه سر گران دارى مكن عتاب ازين بيش و جور بر دلِ ما * بكن هرآنچه توانى كه جاى آن دارى به اختيارت اگر صدهزار تيرِ جفاست * به قصد خون من خسته در كمان دارى بكَش جفاى رقيبان مدام و جور حسود * كه سهل باشد اگر يارِ مهربان دارى به وصلِ دوست گَرَت دست مىدهد يك‌دم * برو كه هرچه مراد است در جهان دارى چو گُل به دامن ازين باغ مىبرى حافظ * چه غم ز ناله و فريادِ باغبان دارى ؟ * توضيحات : مراد ( آرزو ) بخواه ( درخواست كن - بطلب ) بستان ( بگير ) حكم ( فرمان ) آزادگان ( عاشقان راه حق و معرفت ) سر ( جزو - گروه - دسته ) روان ( در مصراعهاى اول و دوم بيت دوم - جناس تام روان اول جان و روان دوم جارى و نافذ ) ميان ندارى ( كمر باريك - كمر ندارى ) ميان دارى ( سرورى - ميان‌دار - مصلح قوم - صدرنشين ) معنى بيت ( 4 ) ( سفيدى صورت تو به نقش و نگار و آرايش احتياجى ندارد چون خود به خود زيباست ، زيرا از سبزهء مشك‌فام بر صورت مانند برگ نازك تو ، گل ارغوان خط زيباى سياهى كشيده است ) سبك روح ( ظريف طبع ) سرگران دارى ( وقتى شراب مىنوشى اختيار سرت با تو نيست - مغرورى ) عتاب ( ستم - سرزنش ) جاى آن دارى ( اختيار و مقام در دست تو مىباشد ) خسته ( مجروح عشق - ناتوان عشق ) جفا ( ظلم ) معنى بيت ( 8 ) ( ظلم نگهبانان و حسادت حاسدان را مرتبا تحمل كن زيرا اگر دوست مهربان باشد ، كشيدن ستم ديگران آسان است ) وصل ( ديدار ) دوست ( معشوق ) برو ( بشتاب ) معنى بيت ( 10 ) ( اى حافظ وقتى از باغ وصال جانان گلى مىچينى و روزگار بر وفق مرادت مىباشد ، پس از آه و ناله رقيب چه غم دارى ؟ ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - خواجه در بيت 1 و 2 فرمايد : ( تو كه هرچه مىخواهى در اين دنيا دارى و تمام آرزوهايت فراهم شده ، پس از حال ضعفاى ناتوان چه غم و غصه‌اى دارى ؟ ) ( از من ارادتمند جان بخواه و آن را بگير زيرا فرمان تو بر گروه آزادگان عشق و معرفت جارى و سارى است ) خود تفسير كنيد . 2 - از زندگى خود شكوه و گله داشتن ، ناشكرى محض و ناسپاسى كامل است اگر به درددل ديگران گوش دهيد ، خواهى ديد كه چقدر خوشبخت هستيد ، پس دست از زياده‌خواهى برداريد ، اگر پدر و مادرى سختگير داريد ، علتش علاقهء آنها به شماست اگر همسرى لجباز داريد علتش اين است كه بسيار شما را دوست دارد ، اگر خواهر و برادر متعصب داريد ، علتش محبت شديد به شما مىباشد ، اين مسايل بسيار گران‌بهاست . 3 - به جناب‌عالى مژده مىدهم كه اين نيت صددرصد عملى مىگردد ولى نياز به صبر و استقامت دارد ، جاى هيچ‌گونه نگرانى نمىباشد زيرا كبوتر اقبال بر بام خانه شما آشيانه دارد پس راز دل خود را جز به افراد با اعتماد نگوييد . 4 - حسودان در كمين زندگى شما هستند ، به سخنان آنها توجه نكنيد ، بدانيد همسر يا پدر شما از خطر بزرگى رهايى يافته ، بگوييد فورى صدقه بدهد . 5 - كار برادر و خواهر شما انجام مىگيرد . جاى نگرانى نيست ، بيمارتان تا ده روز ديگر بهبودى مىيابد و مسافرتى زيارتى و سياحتى در راه مىباشد . 6 - فرزندم ، با توجه به غزل بالا روحيهء جناب‌عالى مىطلبد كه از رنگهاى براق مانند آبى براق ، خاكسترى براق يا سفيد براق استفاده كنيد زيرا رنگ زبرجد و حجر الاسود و ياقوت است كه مطابق با شخصيت متين و موقّر شماست . 7 - مورد توجه همگان واقع مىشويد به‌طورىكه ديگران نمىتوانند در برابر عظمت شما انكار يا اظهار وجود نمايند و حسودان خفه مىشوند .