شمس الدين حافظ

592

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

508 - « مهجورى عشاق » اى كه مهجورىِ عشّاق روا مىدارى * بندگان را ز بَرِ خويش جدا مىدارى تشنهء باديه را هم به زُلالى درياب * به اميدى كه درين ره به خدا مىدارى دل ربودى و بِحِل كردمت ، اى جان ليكن * بِه ازين دار نگاهش كه مرا مىدارى ساغرِ ما كه حريفان دگر مىنوشند * ما تحمّل نكنيم ، ار تو روا مىدارى اى مگس ، عرصهء سيمرغ نه جولانگه تست * عِرضِ خود مىبرى و زحمتِ ما مىدارى تو به تقصيرِ خود افتادى ازين در محروم * از كه مىنالى و فرياد چرا مىدارى ؟ حافظ ، از پادشهان پايه به خدمت طلبند * كار ناكرده چه امّيدِ عطا مىدارى ؟ * توضيحات : معنى بيت ( 1 ) ( اى آنكه جايز و روا مىدارى كه عشاق هميشه به غم دورى و هجران گرفتار باشند ) معنى بيت ( 2 ) ( تشنگان باديهء عشق را به شربتى مورد محبت قرار بده زيرا تو هم از خداوند اميد لطف دارى ) بحل كردم ( حلال كردم ) به ( بهتر ) معنى بيت ( 4 ) ( اگر تو جايز مىدانى از جامى كه با تو نوشيده‌ام ، دشمنان نيز شراب بنوشد ، من چنين چيزى را نمىتوانم بپذيرم و تحمّل كنم ) معنى بيت ( 5 ) ( اى مگس ، ( دشمن ) درگاه و مقام سيمرغ ( معشوق ) جاى گردش و پرواز و پرزنى تو نمىباشد ، آبروى خود را هدر مىدهى و به ما زحمت پريشانى و جوش خوردن مىدهى ) معنى بيت ( 6 ) ( تو ، به سبب فرومايگى خود از اين در دور افتادى و محروم شدى ، پس از كه گله دارى و ناله و فرياد سر مىدهى ) معنى بيت ( 7 ) ( اى حافظ ، با حسن خدمت بايد جاه و مقام را از پادشاهان طلب كرد ، پس تو كه كارى نكرده‌اى ، چه اميد انعام و بخشش دارى ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - در رفتار و كردار خود متعادل باش و از اين كار صرف‌نظر كن زيرا از عواقب آن آگاه نمىباشى و بىجهت عجله و شتاب دارى ، درحالىكه هنوز مقدمات آن را فراهم نساخته‌اى زيرا تا پايان راه مسافتى طولانى وجود دارد ، پس بهتر است از اين فكر فعلا صرف‌نظر كنى و آن را به موقعيت و زمان و مكان بهتر بسپارى كه به نفع شماست . 2 - همه فكر مىكنند كه شما خيلى زرنگيد و قصد فريب آنها را داريد و از ناراحتى آنها خرسند مىشويد ، علتش اين است كه مغرورانه باد در بادبان كشتى سخن خود مىاندازيد و حرف خود را گاهى توأم با اغراق بيان مىداريد ، پس لازم است ، نسبت به اين موضوع تجديد نظر كنيد كه زيان فراوانى خواهيد ديد . 3 - به شما توصيه مىكنم كه رعايت پدر و مادر و همسر را بنماييد زيرا با لجبازى كارها انجام نمىگيرد درحالىكه قلب آنان به عشق شما هميشه در تب‌وتاب است ولى شما مست از بادهء غرور ، ارزش اين همه عشق خالص را درنمىيابيد پس به هوش باشيد كه زمان را از دست ندهيد . 4 - شما به علوم ماوراءالطبيعه و اسرارآميز علاقه داريد و ذاتا از پژوهشگران و فيلسوفان لذت مىبريد و بهتر از هركس مىتوانيد خصوصيات مردم را مورد تجزيه و تحليل قرار دهيد . 5 - دو منبع درآمد براى شما بوجود مىآيد و ناراحتى مالى نخواهيد داشت و دشمنان در برابرتان تاب مقاومت ندارند به شرط آنكه اولا خيرخواه مردم باشيد ثانيا با توكل بر خدا به پدر و مادر و همسرتان خالصانه عشق بورزيد و گرنه خداى ناكرده ، هميشه گرفتار خواهيد بود . 6 - خيلى بد پيله مىكنيد ، آخر چرا در خصوصيات زندگى خانوادگى آنها دخالت مىكنيد ، اين كار موجب دلسردى مىشود ، مادر و خواهر و برادر او انسانهاى وارسته‌اى هستند پس با آنها خوب باش كه به نفع شماست . 7 - زياد اتكا به پدر و مادر داشتيد ، احساس نوعى خلا شما را پژمرده مىكند ، قدرت تصميم‌گيرى و خلاقيت شما موجب پيروزى خواهد بود ، نگران نباشيد .