شمس الدين حافظ

557

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

473 - « نوميد مشو » مزرعِ سبز فلك ديدم و داسِ مَه نو * يادم از كِشتهء خويش آمد و هنگامِ درو گفتم : اى بخت بخُسبيدى و خورشيد دميد * گفت : با اين همه از سابقه نوميد مشو آن‌چنان رو شب رحلت چو مسيحا به فلك * كز چراغ تو به خورشيد رسد صد پرتو تكيه بر اخترِ شب‌دزد مكن كاين عيّار * تاج كاووس بِبُرد و كمر كيخسرو گوشوار زر و لعل ار چه گران دارد گوش * دورِ خوبى گذران است نصيحت بشنو چشم بد دور ز خالِ تو كه در عرصهء حُسن * بيدقى راند كه بُرد از مه و خورشيد گرو آسمان گو مفروش اين عظمت كاندر عشق * خرمنِ مَه به جُوى خوشهء پروين به دو جُو آتشِ زهد ريا خرمنِ دين خواهد سوخت * حافظ اين خرقهء پشمينه بينداز و برو * توضيحات : مفهوم بيت ( 1 ) و ( 2 ) ( در دنيا عمل خود و در آخرت جزا و پاداش خودم را به خاطر آوردم ، گفتم به بخت كه : تو در خوابى و من در رنج اما آفتاب طلوع كرد ، گفت با اين وجود از رحمت خداوند مأيوس نباش كه مىفرمايد : « سبقت رحمتى غضبى » بخشايش من بر خشمم پيشى گرفت ) معنى بيت ( 3 ) ( مانند حضرت مسيح پاك و بدون تعلقات به آسمان عروج كن تا از تو به خورشيد نور پرتو افشانى كند ) معنى بيت ( 5 ) ( اگرچه گوشوارهء زرّين و قيمتى ، گوش را از شنيدن پند سنگين مىكند ولى بدان دوران خوش روزگار را پايانى است پس نصيحت بشنو ) معنى بيت ( 7 ) ( به آسمان بگو اين همه فخر و تكبر مكن زيرا در عالم عشق خرمن ماه به اندازهء يك جو و ستاره پروين به دو جو ارزش ندارد - در حساب ابجد دو جو مساوى با صفر و هيچ است ) معنى بيت ( 8 ) ( اى حافظ ، آتش مكر و ريا و فريب ، خرمن دين را به آتش مىكشد ، پس اين دلق پشمينه را كه آلوده به ريا مىباشد از دوش بيفكن و بدون تعلقات در راه معرفت حق گام بردار ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - خواجه در بيت‌هاى 4 و 6 به ترتيب فرمايد : ( بر ستارهء اقبال كه شب‌هنگام دزدى مىكند ، اعتماد نداشته باش كه اين دزد زبردست و ماهر تاج كاووس و كمربند شاهى كيخسرو را ربوده است و زندگى آنها را درهم پيچيد ) ( چشم بد از خال سياه و زيباى تو دور باشد كه در ميدان شطرنج زيبا با « پياده » بازى كردى و بر ماه و خورشيد كه شهسواران آسمان مىباشند پيشى گرفتى و مسابقه را بردى ) با توجه به نيت خود تفسير كنيد . 2 - بايد اين حقيقت را بپذيريد كه از نااميدى و نق زدن كارى ساخته نيست ، خداوند چنان شما را خلق كرده كه هر عضو شما ميليونها ارزش دارد . پس آنها بيهوده نيستند و شما از جهت وجودى ، ثروت بزرگى داريد . تنها اراده و تلاش مىخواهد تا از مواهب خداوند بهره بگيريد ، پس بر خداوند بزرگ توكل كنيد . 3 - جناب‌عالى گوهرى ناشناخته هستيد كه بسيار ارزشمند است پس خود را چون روباه شل ندانيد ، تمام چشم‌ها منتظر اقدامات مهم شماست . 4 - اين نيت با كوشش و علاقه و اراده انجام مىگيرد ، مقدمات كار را فراهم سازيد و از امكانات استفاده كنيد تا موفق شويد . 5 - فرزندم ، بر سه كس رحم كنيد : عزيزى كه خوار شده و ثروتمندى كه فقير گشته و دانشمندى كه ميان جاهلان گمنام مانده است . 6 - از نق‌زدنهاى او ناراحت نشويد زيرا اين در سرشت اوست ، ضمنا خلق و خوى بچگانه دارد ، شما بايد وى را تحمل كنيد ، چاره‌اى نيست به قول معروف « از ماست كه بر ماست » . 7 - به رايانه و اينترنت و گردش علاقه داريد ، به زودى پيك خوش‌خبرى ، مژده‌اى از طريق امواج خواهد داد .