شمس الدين حافظ

532

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

448 - « بوسيدن لب يار » دانى كه چيست دولت ، ديدار يار ديدن * در كوى او گدايى بر خسروى گزيدن از جان طمع بريدن آسان بُوَد و ليكن * از دوستانِ جانى مشكل توان بريدن خواهم شدن به بستان ، چون غنچه با دلِ تنگ * وانجا به نيك‌نامى ، پيراهنى دريدن گه چون نسيم با گل ، رازِ نهفته گفتن * گه سرّ عشقبازى ، از بلبلان شنيدن بوسيدنِ لب يار اوّل ، ز دست مگذار * كاخر ملول گردى ، از دست و لب گَزيدن فرصت شمار صحبت ، كز اين دوراهه منزل * چون بگذريم ديگر ، نتوان به هم رسيدن گويى برفت حافظ از ياد شاه منصور * يا رب به يادش آور درويش پروريدن * توضيحات : معنى بيت ( 1 ) ( آيا مىدانى اقبال چيست ؟ ديدن چهرهء محبوب و در محله يار گدايى كردن بهتر از پادشاهى هر سرزمينى است ) طمع ( آرزو ) طمع بريدن ( قطع اميد كردن ) دوستان جانى ( دوستانى كه با روح انسان پيوند دارند ) معنى بيت ( 3 ) ( مىخواهم مانند غنچه با دلى تنگ و منقبض به باغ بروم و در آنجا از شادى و خوشحالى براى كسب نام نيك پيراهنم را از شوق چاك خواهم زد ) معنى بيت ( 4 ) ( به باغ كه رفتم ( باغ معرفت حق ) در آنجا گاهى راز نهانى را به گل ( پير و مرشد ) خواهم گفت و گاهى هم سرّ و راز عشقبازى را از بلبل ( عاشق ) خواهم شنيد ) معنى بيت ( 5 ) ( در فرصت مناسب از لب يار بوسه بگير ، زيرا اگر لب يار را بوسه نزنى از شدت تأسف لب و دستت را گاز مىگيرى و افسرده مىشوى ) معنى بيت ( 6 ) ( مصاحبت با دوستان را غنيمت بدان زيرا وقتى از اين منزل و دو دوراههء دنيا بگذريم و به خانه آخرت برسيم ديگر امكان تجديد ديدار وجود ندارد تا به اين دنيا بيائيم و مجدد عشق بورزيم ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - لسان الغيب در غزل تكيه دارد ، كه غم دنيا را نبايد بخوريد بلكه با عشق و محبت زندگى كنيد و قلب را از بادهء ناب عرفان صفا بخشيد و به همه چيز و همه‌كس محبت كنيد و روزها را با غم و اندوه سپرى نسازيد . 2 - تنها راه رسيدن به مقصود را ديدار يار و محبوب بدان و از اينكه با اضطراب و تشويش زندگى كنيد در حقيقت عمر را باخته‌ايد پس از مرگ متأسفانه بعد از مدتى شما را فراموش مىكنند ، همان‌طورىكه شما ديگران را فراموش كرده‌ايد . 3 - در فكر و انديشه‌اى هستيد كه چه بايد انجام دهيد تا اين نيت عملى گردد ، بهترين راه اين است ، با يكى از آشنايان كه به‌منزلهء پير و مرشد است ، مشورت كنيد و پس از شور با توكل بر خدا براى انجام نيت خود اقدام كنيد ، مسلما موفقيت همگام جناب‌عالى است . 4 - دلسرد و مغموم نباشيد زيرا براى هر كار و عملى رنج و زحمت وجود دارد كه بدون آنها شيرينى كار چندان حلاوتى ندارد پس اقدام كنيد تا شاهد موفقيت را در آغوش گيريد و از رقيبان جلوتر بيفتيد . 5 - فرزندم ، شاعرانى كه عشق بىپشتوانه را مىستايند و مىسرايند خيلى زود ، كتاب شعرشان بسته مىشود . كسانى كه آتش عشق مجازى گرمشان مىسازد ، خيلى زود سرد مىشوند و آتش آنها به خاكستر سرد تبديل مىشود . 6 - ايمان و عرفان را در دل شعله‌ور بداريد و آنگاه با ديدهء محبت به همه نگاه كنيد به ويژه به پدر و مادر و همسر عشق بورزيد و دل آنها را به دست آوريد ، خواهيد ديد چه گلستانى براى خود و ديگران ساخته‌ايد . 7 - اگر او در ادّعا : خود را برتر و بالاتر مىداند ، علتش اين است كه شما از ابتدا خود را در گرو محبت و اقدامات وى قرار داده‌ايد و در سايهء او حركت كرده‌ايد ، بهتر است كه در رفتار خود تجديد نظر كنيد به شرطى كه موجب آشوب نشود .