شمس الدين حافظ
526
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
442 - « عروس غنچه » بهار و گل طربانگيز گشت و توبهشكن * به شادىِ رخِ گل ، بيخِ غم ز دل بركن رسيد بادِ صبا ، غنچه در هوادارى * ز خود برون شد و بر خود دريد ، پيراهن طريقِ صدق بياموز ، از آبِ صافى دل * براستى طلب آزادگى ز سروِ چمن ز دستبرد صبا ، گردِ گُل كُلاله نگر * شكنجِ گيسوىِ سنبل ببين ، به روى سمن عروس غنچه رسيد از حرم بِه طالعِ سعد * بِعَينهِ دل و دين مىبَرد به وجه حَسن صفيرِ بلبل شوريده و نَفيرِ هَزار * براى وصلِ گل آمد برون ز بيتِ حَزَن حديثِ صحبتِ خوبان و جامِ باده بگو * به قولِ حافظ و فتواى پيرِ صاحب فن * توضيحات : معنى بيت ( 1 ) ( بهار و گل شادىافزا شد و توبهاى را كه مستان براى نوشيدن باده كرده بودند ، شكستند پس به شادكامى چهرهء گل غم را از دل ريشهكن و جدا كن ) هوادارى ( هواخواهى - از شدت شوق ) ز خود برون شد ( از حالت غنچه بودن خارج شد ) طريق صدق ( راه و روش راستى ) مفهوم بيت ( 3 ) ( صفاى باطن اگر مىخواهى از آب صاف طلب كن كه ظاهر و باطن آن يكى است و اگر مىخواهى آزادهء عالم باشى مانند درخت سرو فاقد تعلقات و ميوه باش ) معنى بيت ( 4 ) ( از هنرنمايى باد صبا و از دستبرد او به اطراف گل نگاه كن كه گيسوان آن را پرچين كرده است و به روى سمن پيچوتاب گيسوى سنبل را نظاره كن ) معنى بيت ( 5 ) ( غنچه مانند عروسى از سراپرده با اقبال نيكو خارج شد و ظاهر گرديد و بىپروا دل و دين ما را با چهرهء زيبايش مىربايد ) صفير ( صدا - بانگ ) شوريده ( عاشق ) نفير ( فرياد ) هزار ( بلبل ) بيت ( خانه ) حزين ( اندوه ) بيت حزن ( در اينجا زمستان ) معنى بيت ( 7 ) ( اى حافظ خبر قصهء دوران را با آواز مطرب و به فتواى پير صاحب فن و پير مغان از جام باده بخواه ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - بهار آمد و گل سرور و شادى بوجود آورد ، بنابراين لازم است اينك شاد و خرسند باشى و غم را از دل بيرون كنى زيرا زمان شادى و نشاط است ، غم و غصه خوردن معنى و موقعيت ندارد . 2 - راه صداقت را از آب صاف بياموز كه ظاهر و باطنش يكى است و راستى را نيز از سرو ياد بگير كه نماد آزادگى و خوشقامتى است . 3 - تمام ناراحتيهاى شما بر اثر غم و غصهء بيهوده است درحالىكه فرار از سرنوشت غير ممكن مىباشد از ازل براى هركس سرنوشتى رقم زدهاند ، براى جنابعالى نيز چنين تعيين كردهاند ، اندوهگين مباش . 4 - طرف مقابل اين نيت ، بسيار حيلهگر و مكار است بايد بيشتر مواظب باشيد ، فكر مىكنى كارى كه خواهى كرد سودآور است اما به راحتى به دست نمىآيد ولى موفقيت و پيروزى با شماست . حتما موفق مىشويد به شرط آنكه دست از غم و غصه بردارى و با توكل بر خدا و پشتكار و كوشش وضعى جديد براى خود فراهمسازى . 5 - در اين هفته مرد حقى را خواهى ديد كه نفس گرمى دارد از نصايح او بهرهمند شو . 6 - عبارتى شيرين براى شما دارم : « سعى كن هميشه ، حرص زياد را با قناعت از بين ببرى و با كوتاه كردن آرزو ، حلاوت و شيرينى زهد را بدست آورى ، دل را هم بوسيلهء ياد خدا در خلوتها نرم و خاضع كنى » . 7 - پدر يا مادر يا اقوام او هيچگونه تقصيرى ندارند بلكه عامل اصلى لجبازى و يكدندگى خود او مىباشد كه مىخواهد ثابت كند ، فردى مستقل است و خود را كسى مىداند . 8 - با بگومگو چيزى درست نمىشود بلكه با محبت كارها آسانتر مىشود .