شمس الدين حافظ
524
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
440 - « نور چشم » اى نور چشمِ من سخنى هست و گوش كن * چون ساغرت پر است ، بنوشان و نوش كن پيران ، سُخَن ز تجربه گويند و گفتمت * هان اى پسر كه پير شوى ، پند گوش كن بر هوشمند ، سلسله ننهاد دستِ عشق * خواهى كه زلفِ يار كشى ، تركِ هوش كن تسبيح و خرقه لذتِ مستى نبخشدت * هِمّت درين عمل ، طلب از مىفروش كن برگِ نوا تبه شد و سازِ طرب نماند * اى چنگ ناله بركش و اى دف خروش كن در راهِ عشق وسوسهء اهرمن بسىست * پيش آى و گوشِ دل به پيام سروش كن با دوستان مضايقه در عمر و مال نيست * صد جان فداى يار نصيحتْنيوش كن ساقى كه جامت از مىِ صافى تهى مباد * چشمِ عنايتى به من دُردنوش كن سرمست در قباى زرافشان چو بگذرى * يك بوسه نذرِ حافظِ پشمينهپوش كن * توضيحات : معنى بيت ( 1 ) ( اى عزيز و نور ديده با تو سخنى دارم كه بايد گوش كنى وقتى كه همه چيز تو مهياست اولا خوش باش و شادكام و به ديگران نيز كمك كن ) پير شوى ( عمر دراز پيدا كردى - كامروا شدى ) معنى بيت ( 3 ) ( عشق بر پاى كسى كه با عقل و خرد سروكار دارد زنجير محبت نمىبندد زيرا عشق و معرفت حق با عقل سودجو همسنگ نمىباشد اگر مىخواهى زلف و گيسوى محبوب را به دست آورى ، عقل و خرد را رها كن و عشق را بگير ) معنى بيت ( 4 ) ( تسبيح انداختن و لباس صوفيانه ، سرمستى از جام معرفت الهى به تو نمىبخشد بلكه توجه باطنى و حقيقى را از مرشد صاحبدل بخواه ) معنى بيت ( 5 ) ( ساز و توشه خوشى نابود شد و شادى بر باد رفت ، اى چنگ نالهاى سر بده و اى دف از فقدان شادى فريادى كن ) وسوسه ( فريب ) اهرمن ( شيطان ) سروش ( ندا دهندهء غيبى ) دردنوش ( باده نوش قديمى ) معنى بيت ( 9 ) ( وقتى كه سرخوش با لباس زربافته از كنار ما عبور مىكنى به شكرانه اين حالت يك بوسه هم به حافظ نيازمند بده ) . * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - لسان الغيب در بيتهاى 6 و 7 و 8 به ترتيب فرمايد : ( در راه عشق الهى فريب شيطان نفس بسيار مىباشد بهطورىكه ممكن است امر بر انسان مشتبه شود پس مصممانه گام بردار و از وسوسه ديو نفس بپرهيز و دل به فرمان سروش غيبى بده ) ( با ثروت خود در زندگى و هرآنچه كه دارى ، تنگ گرفتن بر دوستان صميمى دور از مروّت و جوانمردى است زيرا صد جان بايد قربان دوست يكرنگ و باصفا كرد ) ( اى ساقى الهى جام مى تو از شراب ناب معرفت خالى نباشد ، توجهى هم به اين شرابنوش كهنهكار بينداز ) خود تفسير كنيد . 2 - جنابعالى عشقى در سر مىپرورانيد و كارى در پيش داريد كه شورى در سر افكنده است ، براى اجراى آن از طريق ناصواب گام بر مدار بلكه از راه درست و منطقى با كمك از پيرى باتجربه در اين راه قدم بگذار و بدانكه موفقيت با شماست و بر خداوند توكل داشته باشيد . 3 - اين نيت با اندكى صبر و شكيبايى توأم با دورانديشى و بصيرت و همراه با دقت ، تجربه و فعاليت انجامپذير مىباشد ، يكى از آشنايان به كمك خانوادهء جنابعالى نيازمند است ولى يكى از اعضاى خانواده شما مخالفت مىكند به او بگوييد مخافت نكند زيرا اين كار به نفع شماست و گرهاى هم از كار آنها مىگشايد . 4 - فرزندم ، مهمترين خبرها از آسمان به زمين مىرسند ، چرا صفحه آبى آسمان را براى دريافت خبرهاى بزرگ تماشا نمىكنيد ؟ 5 - مسافرتى مهم در پيش داريد ، مسافر حالش خوب است ، راز دل را به كسى نگوييد ، به زودى همسر يا پدر يا مادرتان به مقام و ثروت خوبى دست خواهند يافت پس نذر خود را ادا كنيد .