شمس الدين حافظ
463
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
379 - « مصلحت وقت » حاليا مصلحتِ وقت در آن مىبينم * كه كشم رخت به ميخانه و خوش بنشينم جز صُراحىّ و كتابم نبود يار و نديم * تا حريفانِ دَغا را ز جهان كم بينم بس كه در خرقهء آلوده زدم لافِ صلاح * شرمسار رخِ ساقىّ و مىِ رنگينم جامِ مِى گيرم و از اهلِ ريا دور شوم * يعنى از خلقِ جهان پاكدلى بگزينم سر به آزادگى از خلق برآرم چون سرو * گر دهد دست كه دامن ز جهان درچينم بر دلم گَردِ ستمهاست ، خدايا مپسند * كه مكدّر شود آيينهء مهرآيينم من اگر رند خراباتم و گر حافظ شهر * اين مَتاعم كه تو مىبينى و كمتر زينم سينهء تنگِ من و بارِ غمِ او هيهات * مردِ اين بارِ گران نيست ، دلِ مسكينم بندهء آصفِ عهدم دلم از راه مبر * كه اگر دم زنم ، از چرخ بخواهد كينم * توضيحات : حاليا ( اكنون ، الآن ) صراحى ( جام باده - ظرف شراب ) كتاب ( دفتر شعر ) نديم ( همدم ) دغا ( پرمكروحيله ) خرقه ( لباس - دلق ) لاف صلاح ( ادعاى زهد و تقوى ) پاكدل ( استعاره از جام مى ) هيهات ( شبه جمله - بعيد است ) معنى بيت ( 1 ) ( اكنون مصلحت وقت را در آن مىبينم كه رخت و اسبابم را به ميخانه بكشم و مجاور ميخانه بشوم ) معنى بيت ( 2 ) ( جز جام شراب و دفتر شعر دوستى و همدمى برنمىگزينم تا رقيبان رياكار و دغل را ملاقات نكنم ) معنى بيت ( 3 ) ( از بس كه با جامهء آلوده به شراب و گناه ، ادعاى صلاح و درستى كردم و به مردم نيرنگ زدم ، شرمنده و خجل رخ ساقى و مى رنگين هستم ) معنى بيت ( 4 ) ( شراب مىنوشم و از مردم رياكار دورى مىگزينم و پاكدلى چون جام شراب را كه اهل ريا و دو رنگى نيست بر مصاحبت اهل ريا ترجيح مىدهم ) معنى بيت ( 6 ) ( غبار ستم بر آيينه دلم نشسته است ، براى خدا راضى مشو كه آيينه صاف دلم از رنج و ملامت تيره شود ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - سعى كنيد از افراد افيونى و ناباب دورى كنيد كه جز ضرر و زيان بهرهاى ندارند ، آنان در كار خود غرق بدبختىاند پس شما به هيچوجه با آنان نشست و برخاست نكنيد زيرا شخصيت خودتان و آبروى خانوادگى شما اجازه چنين كارى را نمىدهد ) . 2 - خواجه در بيتهاى 7 و 8 مىفرمايد : ( من چه رند خرابات و چه حافظ قرآن باشم چه بد و چه خوب هرچه هستم ، ظاهر و باطنم يكى است و اهل ريا و تزوير نيستم و از اين هم كمترم و كسى را فريب نمىدهم ) ( سينهء من با بار غم او مناسبت ندارد ، و ميانشان خيلى فاصله است زيرا غم جانان چون كوه است ) خود تفسير كنيد . 3 - مقدمات اين نيت بايد فراهم گردد و هنوز آماده نمىباشد لذا مقدارى صبر و حوصله لازم است . 4 - مسافر حالش خوبست ولى گرهاى در كارش است كه به زودى بر طرف مىشود و خبرهاى خوشى خواهد داد . 5 - شخصى سفيدروى ، مو حنايى ، چاق و كوتاهقد به زندگى شما حسادت دارد ، اسرار زندگى را با او در ميان مگذاريد . 6 - در 15 شب آينده خوابى خواهيد ديد كه آب را بر زمين زراعتى و باغ و بوستان جارى مىكنيد نشانهء آنست كه فرزندان شما به زودى ازدواج خواهند كرد و ملاقات مهمى در پيش داريد كه بسيار مفيد خواهد بود . 7 - از طريق امواج و اينترنت تبادل نظرهاى فراوانى روى خواهد داد و چه بسا اتفاقاتى نيز بوقوع بپيوندد كه جاى تأمل دارد . 8 - تغييرات كلى را شاهد خواهيد بود كه شما از آن سود خواهيد برد و خانوادهء شما خوشحال خواهند شد .