شمس الدين حافظ

453

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

369 - « چه چاره كنم » به عزمِ توبه ، سحر گفتم استخاره كنم * بهارِ توبه‌شكن مىرسد ، چه چاره كنم ؟ سخن درست بگويم نمىتوانم ديد * كه مى خورند حريفان و من نظاره كنم به دورِ لاله دِماغِ مرا علاج كنيد * گر از ميانهء بزمِ طرب كناره كنم ز روى دوست مرا چون گلِ مراد شكفت * حوالهء سَرِ دشمن به سنگِ خاره كنم به تخت گل بنشانم بتى ، چو سلطانى * ز سنبل و سمنش ، سازِ طوق و ياره كنم گداىِ ميكده‌ام ، ليك وقتِ مستى بين * كه ناز بر فلك و حُكم بر ستاره كنم چو غنچه با لبِ خندان به يادِ مجلس شاه * پياله گيرم و از شوق ، جامه پاره كنم مرا كه نيست ره و رسم لقمه‌پرهيزى * چرا مذمّت رندِ شرابخواره كنم ز باده خوردنِ پنهان ، ملول شد حافظ * به بانگِ بربط و نى رازش آشكاره كنم * توضيحات : به عزم ( به قصد و نيت ) درست ( جدى ) چه چاره كنم ( چاره‌اى نتوانم كرد - استفهام انكارى ) نظاره كنم ( نگاه كنم ) دماغ ( مغز سر ) كناره كنم ( كناره‌گيرى كنم ) بزم طرب ( مجلس عشرت ) تخت گل ( گلستان ) بت ( زيباروى ، محبوب ) طوق ( گردن‌بند ) دور لاله ( فصل بهار ) ساز ( سامان ) ياره كنم ( مىسازم ، مزين مىكنم ) مرا ( براى من - متمم ) لقمهء پرهيز ( لقمه‌پرهيزكننده - استعاره از لقمهء حرام - امساك ) ره نيست ( اجتناب و دورى نيست ) معنى بيت ( 3 ) ( در فصل بهار اگر از ميان مجلس شادى كناره بگيرم بايد مغز مرا علاج كنيد كه بيمار است ) معنى بيت ( 4 ) ( چون گلبن آرزوى من به ديدار يار ( گل مقصود ) باز شد پس سر دشمن را به سنگ سخت حواله مىدهم ) معنى بيت ( 5 ) ( در تخت گلستان محبوبى چون شاه مىنشانم و اسباب زيور و زينت او را از سنبل و سمن تهيه مىكنم و مزينش مىكنم ) معنى بيت ( 8 ) ( من كه از شيوه امساك و لقمه حرام بيزار هستم به سرزنش قلندرانى كه با كمال فقر ، پول شراب مىدهند ، نخواهم پرداخت ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - خواجه در بيتهاى 1 و 6 و 9 به ترتيب فرمايد : ( با قصد تو : به هنگام سحر تصميم گرفتم كه استخاره كنم چون بهار توبه‌شكن فرامىرسد و هيچ چاره‌اى جز اين كار ندارم ) ( من گداى ميخانه‌ام اما هنگام مستىام ببين كه ناز بر فلك و حكم بر ستاره مىكنم ) ( حافظ از پنهانى مى خوردن غمگين است ، با آواز ساز و نى رازش را آشكارا مىكند ) خود حديث مفصل بخوان از اين مجمل . 2 - از اينكه هميشه سعى داريد ، دامن خود را به گناه آلوده نسازيد و مال حرام در زندگيت راه پيدا نكند ، بر شما مبارك باد ، هميشه سعى كنيد از جاده مستقيم خارج نشويد ، اگرچه عده‌اى شما را از اين كار بازمىدارند و مىگويند چرا اين‌قدر به مردم كمك مىكنيد ولى جناب‌عالى با توكل بر خدا و براى رضاى خداوند به اين كار نيك ادامه دهيد . 3 - به زودى مژده‌اى دريافت مىكنيد و تغييرات كلى در زندگى شما روى خواهد داد ، به‌طورىكه همه را شيفته و شيداى خود خواهيد ساخت . 4 - مسافرت را توصيه مىكنم ، بيمار شفا مىيابد و قرض ادا مىشود ، گمشده خبرش خواهد آمد و اوضاع بر وفق مراد شما خواهد شد . 5 - لجبازى و وسواسى را كنار بگذاريد و با اخلاق خوب زندگى را به جلو ببريد كه موفقيت همگام شما مىباشد . 6 - در 10 روز آينده خوابى خواهيد ديد كه با مادر و بچه‌ها در باغ بزرگى هستيد تعبيرش : جمع خانوادگى شما تحولى جديد مىيابد به‌طورىكه همه از آن تحول و دگرگونى خرسند هستند و زندگيتان بمراتب بهتر مىشود .