شمس الدين حافظ

389

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

305 - « محمل جانان » اى صبا ، گر بگذرى بر ساحلِ رودِ ارس * بوسه زن بر خاكِ آن وادىّ و مشكين كن نفس منزلِ سَلمى كه بادش هردم از ما صد سلام * پُرصداىِ ساربانان بينى و بانگِ جَرَس محمل جانان ببوس ، آنگه به زارى عرضه دار * كز فراقت سوختم ، اى مهربان ، فريادرس من كه قولِ ناصحان را خواندمى قولِ رَباب * گوشمالى ديدم از هجران كه اينم پند بس عشرتِ شبگير كن ، بىترس كاندر شهرِ عشق * شب‌روان را آشنايىهاست با ميرِ عَسَس عشقبازى كارِ بازى نيست ، اى دل ، سر بباز * ورنه گوىِ عشق نتوان زد به چوگانِ هوس دل به رغبت مىسپارد جان ، به چشمِ مستِ يار * گرچه هشياران ندادند اختيارِ خود به كس طوطيان در شكّرستان كامرانى مىكنند * وز تحسّر دست بر سر مىزند مسكين مگس نامِ حافظ گر برآيد بر زبانِ كِلك دوست * از جنابِ حضرتِ شاهم بس است اين ملتَمَس * توضيحات : رود ارس ( رودى در مرز ايران و آذربايجان ) وادى ( صحرا ) سلمى ( نام زنى - استعاره از معشوق ) جرس ( زنگ ستوران و كاروان ) محمل ( كجاوه ) فراق ( هجران ) ناصحان ( پنددهندگان ) رباب ( آلت موسيقى ) گوشمالى ( تنبيه - گوش‌پيچى ) شبگير ( سحرگاه ) شبرو ( عيار ، داروغه ) عسس ( جمع عاس - پاسبانان - شبگردان ) مير عسس ( فرمانده پاسبانان ) چوگان هوس ( منظور خواهش ) شكرستان ( كشتزار نيشكر ) تحسّر ( حسرت بردن ) ملتمس ( خواسته - اسم مفعول التماس ) كلك ( خامه قلم ) كاربازى ( بازيچه ) معنى بيت ( 5 ) ( به خوشى سحرگاهى بپرداز و مى بنوش كه در طريق محبت ، عياران را با فرمانده پاسبانان دوستىها وجود دارد ) معنى بيت ( 6 ) ( اى دل ! عشق‌بازى كارى سرسرى و آسان نمىباشد ، سر در راه عشق فدا كن ، زيرا كه گوى عشق را تنها با چوگان ارادت و محبت خالص به مقصود توان زد نه با خواهش نفس ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - اين راه و اين نيت به موقع و بسيار خوب مىباشد به شرط آنكه سرعت عمل ، دقت و تلاش را از دست ندهيد ، آتيه‌اى براى شما وجود دارد كه همه را مات و مبهوت مىكند و شما را از اندوه رها مىسازد ، اما براى رسيدن به اين نيت راهى دشوار هم در پيش داريد كه ابدا نترسيد ، جاى نگرانى نمىباشد توجه به اهميت موضوع لازم است ، مبادا از روى هوا و هوس كار كنيد بلكه از قدرت عقل و اراده و بهره‌گيرى از استاد يا استادانى باتجربه اين راه را طى كنيد كه حتما موفق مىشويد . 2 - عده‌اى مانند مگس مزاحم شما مىباشند ، سعى كن از آنها دورى كنى و توكلت را بر خدا قرار بده و براى يار دعا كن كه نياز به محبت شما دارد ، به زودى ملاقاتى يا مسافرتى مهم در پيش داريد كه موجب كاميابى شما خواهد شد . 3 - خواجه در بيتهاى 1 و 2 و 3 فرمايد : ( اى باد صبا اگر گذرت به كنار رود ارس افتاد ، خاك آن محل را ببوس و نفس خود را عطرآگين كن ) ( منزل « سلمى » را كه ما بر او سلام فراوان مىفرستيم پر از صداى ساربانان و آواز كاروان بينى و به اين نشانيها منزل او را مىيابى ) ( اى صبا همين‌كه منزل جانان را با اين نشانيها ديدى محمل او را ببوس و آنگاه با گريه از جانب ما به او بگو كه از هجران تو سوختم به فرياد برس ) . 4 - اگر مىخواهيد بر دشمن پيروز شويد در 7 شب متوالى از سوره مباركه « فاطر » آيهء 34 تا 11 آيه بعد را با معنى و حضور قلب بخوانيد ، مسافر شما كارش فيصله يافته و جاى نگرانى نمىباشد ، شخصى قصد فريب همسر يا پدر شما را دارد تا در معامله‌اى سر او كلاه بگذارد ، به او بگوييد مواظب باشد ، بر خدا توكل كنيد .