شمس الدين حافظ
382
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
298 - « نسيم زلف » خوش آن شبى كه درآيى به صد كرشمه و ناز * كنى تو ناز به شوخى و من كشم به نياز چو غنچه سرّ درونش كجا نهان ماند * دل مرا كه نسيم صباست محرم راز اميد قد تو مىداشتم ز بخت بلند * نسيمِ زلف تو مىخواستم ز عمر دراز چه فتنه بود كه مشاطهء قضا انگيخت * كه كرد نرگس شوخش سيه به سُرمهء ناز چه حلقهها كه زدم بر در دل از سر سوز * به بوى روز وصال تو در شبان دراز مرا چه فكر ز جور تو و جفاى رقيب * اسير عشق ندارد غم از بلاى دراز صبا به مَقدم گل راح روح مىبخشد * هزار رحمت حق باد بر چنين غماز غبار خاطر ما چشم خصم كور كند * تو رُخ به خاك نِه ، اى حافظ و بسوز و بساز * توضيحات : كجا ( كى - قيد زمان ) فتنه ( شور و غوغا ) مشاطه ( آرايشگر ) نرگس شوخ ( چشم شهلا ) چه ( بسيار ) سر ( از جهت ) شبان ( ان - پسوند زمانساز - شبها ) جور ( جفا ، ستم ) رقيب ( دشمن ) روح ( راحت ) غماز ( سخنچين ) غبار خاطر ( ناراحتى ) خصم ( دشمن ) نه ( بگذار ) بسوز و بساز ( بردبار باش - صبر كن ) معنى بيت ( 1 ) ( خوشا آن شبى كه با صد ناز عشوه كنى و من ناز و عشوهات را با جان و دل بكشم ) معنى بيت ( 4 ) ( چه شور و غوغايى بود كه آرايشگر قضا بوجود آورد آن زمانى كه چشم زيباى آن جانان را با سرمهء ناز سياه كرد ) معنى بيت ( 7 ) ( بمناسبت آمدن گل ، باد صبا به روح راحتى مىبخشد ، بر چنين سخنچينى هزار رحمت خدا باد ) معنى بيت ( 8 ) ( كدورت خاطر ما چشم دشمن را كور كند ، اى حافظ تو صورت به خاك بگذار و بردبار باش ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - خوشا آن شبى كه يار و محبوب با صد ناز و عشوه بيايد و با شوخى گرمى ، ناز و عشوه برايت كند ، آن شب بسيار عالى است كه به زودى فرامىرسد ، ابدا نگران نباش ولى راز دل شما چون اسرار درون غنچه بايد فعلا مخفى باشد زيرا محرم راز شما فعلا نسيم باد صباست كه ضرورت ندارد براى ديگران بازگو كنيد ، چون رقيبان و حسودان در كمين هستند . 2 - بايد به طالع بلند خود اميد داشته باشى زيرا وصول آن حاصل مىشود پس با اميد رسيدن به وصال با صدق ، خود را آمادهء اين سفر كن و بر خدا توكل كن كه يارى او موجب پيروزى خواهد شد . 3 - آدمى خوشقلب و مهربان هستى اما در اين راه بايد رنج و عذاب را تحمل كنى چون دل عشاق مانند درياست كه صدفهاى علاقه در آن جاى دارد . 4 - از حسودان و بدانديشان ابرو درهم مكش كه كارى از آنان ساخته نيست زمانى آنها به مقصود مىرسند كه شما ترديد داشته باشيد بنابراين با ارادهاى قوى و كوشش در اين راه گام بردار اما از جادهء حوصله و شكيبايى خارج مشو كه موفقيت و پيروزى در چند قدمى شما قرار دارد . 5 - سفر را توصيه مىكنم و در خريدوفروش نفع وجود دارد . دوست جديدى كه پيدا كردهايد ، آدم خوبى است ، مسافرت و امور تحصيلى و شغلى برايتان مثمر ثمر و موفقيتآميز مىباشد . 6 - اگر مىخواهيد ، دوستى بين شما دوام پيدا كند ، يك هفته متوالى از سوره مباركه « الاسرى » از آيه 5 تا 10 آيه بعد با معنى و حضور قلب بخوانيد كه پيوند محكم مىشود . 7 - خواجه در بيتهاى 2 - 3 - 5 به ترتيب فرمايد : ( مانند غنچه راز دل من كجا پنهان مىماند وقتى كه نسيم صبا محرم رازش است ) ( از اقبال بلند اميد قد تو را دارم و از عمر دراز آرزوى نسيم زلف تو را مىكردم ) ( به اميد روز وصال تو در شبهاى دراز به چندين اهل دل و صاحب معرفت روى آوردم ، بنابراين با صدق و توجه به اهل دل ، نخوابيدم ) خود تفسير كنيد .