شمس الدين حافظ
342
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
258 - « قد بلند » نفس برآمد و كام از تو برنمىآيد * فغان كه بختِ من از خواب درنمىآيد صبا به چشمِ من انداخت خاكى از كويش * كه آبِ زندگىام در نظر نمىآيد قدِ بلند تو را تا به بَرنمىگيرم * درختِ كام و مرادم به بَرنمىآيد مگر به روى دلاراىِ يار ما ورنه * به هيچ وجهِ دگر كار برنمىآيد مقيمِ زلف تو شد دل كه خوش سوادى ديد * وزان غريبِ بلاكش خبر نمىآيد ز شَستِ صدق گشادم هزار تيرِ دعا * ولى چه سود ؟ يكى كارگر نمىآيد بسم حكايت دل هست با نسيم سحر * ولى به بخت من امشب سحر نمىآيد در اين خيال به سرِ شد زمان عمر و هنوز * بلاى زلف سياهت بهسر نمىآيد كمينه شرط وفا تَركِ سر بود حافظ * برو اگر ز تو كار اينقدَر نمىآيد « ز بس كه شد دل حافظ رميده از همهكس * كنون ز حلقهء زلفت به درنمىآيد » * توضيحات : برآمد ( بريد ، قطع شد ) كام ( آرزو - مراد ) برنمىآيد ( حاصل نشد ) فغان ( فرياد ) خواب درنمىآيد ( از خواب غفلت بيدار نمىشود ) انداخت ( افكند ) در نظر نمىآيد ( بىارزش آمد ) درخت كام ( نهال آرزو ) به بر ( در آغوش ) نمىگيرم ( نگيرم ) به برنمىآيد ( باور نمىشود ) مگر ( جز آنكه ) ورين ( و اگرنه ) به هيچ وجه ( به هيچ طريق ) كار برنمىآيد ( كار سامان نمىيابد ) سواد ( سياهى اطراف شهر ) غريب بلاكش ( آوارهء درمانده ) شست صدق ( انگشترى مانند كه در دست براى زهكشى كمان است ) بسم ( بسيار ) كمينه ( كمترين ) ترك سر ( فدا شدن ) معنى بيت ( 9 ) ( اى حافظ كمترين شرط وفادارى ترك سر مىباشد پس اگر از تو اين اندازه كار هم برنمىآيد ، برو ) نكته : همانطورىكه قبلا گفته شد اين غزل به نوعى ديگر هم در نسخهها آمده كه در قسمت ( ز - د ) نوشته شده است . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - خواجه در بيت 1 و 2 و 3 فرمايد : ( جانم به لب رسيد و به آرزوى تو نرسيدم فرياد كه بخت ناسازگار من از خواب غفلت بيدار نمىشود ) ( باد بهارى غبارى از كوى محبوب به چشم من افكند ، چنانكه از آن پس چشمه بقا در برابر خاك كوى محبوب در چشم من بىارزش است ) ( تا بالاى افراشته تو را در آغوش نگيرم ، نهال آرزوى من ثمر نمىدهد ) خود تفسير كنيد . 2 - زياد به اين نيت توجه داريد و فكر مىكنيد براى جنابعالى جنبه حياتى دارد و اگر خود را به آب و آتش بزنيد ، ارزش انجام آن را دارد ولى بنده به جنابعالى گوشزد مىكنم كه توكل بر خدا كنيد زيرا هنوز مقدمات لازم اجراى اين نيت از هر جهت فراهم نشده اگر مىتوانيد صرفنظر كنيد و گرنه با فعاليت و انديشه و دقت اقدام كنيد كه رقيبان در كارند ولى جنابعالى از قافله عقب ماندهايد ، به يكى از مشاهد متبركه برويد و نذر كنيد و سوره مباركه « الاعراف » از آيه 100 تا 142 را با حضور قلب بخوانيد . 3 - به جنابعالى ، توصيه مىكنم ، دل كسى را كه اين هفته به درد آوردهايد ، هرچه زودتر بدست آوريد كه او مستجابالدعوه است . 4 - مسافرتى خوب در پيش داريد ، زندگى نسبتا خوبى داريد ولى با لجبازى و بگوومگو خرابش مىكنيد ، درحالىكه مىتوانيد مانند عسل از شيرينى آن استفاده كنيد ، همسرى مهربان خواهيد داشت ، سه فرزند در طالع داريد ، بيمار تغيير نمىكند ، خريدوفروش يكسان است اما ملاقات مهمى در پيش داريد كه باعث پيشرفت و سود شما يا همسرتان مىشود . 5 - روحيات جنابعالى : جذاب و دلربا ، مظلوم ، پشتكاردار ، دوستداشتنى ، صميمى ، باسليقه ، قدرشناس ، خوش باطن ، حساس ، باوفا ، سخاوتمند ، نظربلند ، خوشبين ، اهل حاشا ، باشرف و باوجدان ، خوشگل و جذاب ، قادر به هر كارى ، بااراده .