شمس الدين حافظ

332

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

248 - « قضاى عشق » مرا مِى دگرباره از دست بُرد * به من باز بنمود مى ، دستبرد هزار آفرين بر مىِ سرخ باد * كه از روى من رنگِ زردى ببرد بنازم به دستى كه انگور چيد * مريزاد پايى كه درهم فشرد مرا از قضا عشق شد سرنوشت * « قضاى نوشته نشايد سترد » مزن دم ز حكمت كه در وقت مرگ * ارسطو دهد جان چو بيچاره كرد برو زاهدا خُرده بر ما مگير * « كه كار خدايى نه كاريست خرد » چنان زندگانى مكن در جهان * كه چون مرده باشى نگويند مرد شود مست وحدت ز جام الست * هر آن كو چو حافظ مى صاف خورد * توضيحات : از دست برد ( از خود بىخود كرد ) باز بنمود ( مجددا مست شدم ، باز شراب به من چيرگى نشان داد ) دستبرد ( دستبرد نشان دادن ) سترد ( پاك كرد ) مى سرخ ( شراب قرمز ) بنازم ( قربان گردم ) مريزاد ( هلاك و نابود نشود - فعل دعايى ) ارسطو ( شاگرد افلاطون ، استاد اسكندر - حكيم يونانى ) معنى بيت ( 1 ) ( مرا شراب بار ديگر ازخودبىخود كرد و باز شراب بر من چيرگى نشان داد ) معنى بيت ( 4 ) ( سرنوشت من از ابتدا عشق و عاشقى بوده است پس قضا و قدر نوشته‌شده را نمىتوان پاك كرد ) معنى بيت ( 5 ) ( از استادى و حكمت و طب دم مزن زيرا در وقت مرگ ارسطو با آن همه علوم و فنون كه داشت به حالت بدبختى جان داد ) معنى بيت ( 7 ) ( در دنيا چنان زندگانى مكن تا مردى نگويند بهتر كه مرد و يا به بدى نام تو را ببرند ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - افكار مشوش و پريشان مجددا به سراغ شما آمده و نگرانتان كرده است ، درحالىكه اين افكار كاملا پوچ و بىفايده مىباشد چون سعادت و ايمان در قلب شما موج مىزند و اين عوامل از مقتضيات زمان مىباشد ، از اقدامات آنها شما بهره بگيريد و سعى كنيد كه از كارهاى آنها نتيجه و پند بگيريد و براى پيشبرد اهداف خويش استفاده منطقى كنيد . 2 - سرنوشت هركس را قضا و قدر معلوم نموده و از آن گريزى نمىباشد و زياد به خود مغرور نباش كه چنين و چنان هستى زيرا ارسطو با آن همه آگاهى و اطلاع علمى كه داشت از دنيا چيزى با خود نبرد ، پس از طعن و سرزنش ديگران كدروتى به دل راه مده زيرا خداوند هرچه بخواهد ، همان خواهد شد . 3 - در دنيا چنان زندگى مكن كه تا كسى نگويد بهتر از بين رفت بلكه بگويند آدم بسيار نيك و خوبى بود حيف كه از بين ما رفت . 4 - او از هر چيز كه مىخواهى بگويى ، قبلا آگاه است زيرا ديگران اخبار را به او مىرسانند و اطلاعات لازم را از طريق ديگران كسب مىكند ، پس هوشيار باش . 5 - انسانهاى موفق از زمانها و فرصتها به طرز هوشمندانه‌اى بهره مىگيرند پس به هوش باش كه وقت را بيهوده از دست ندهى اما توجه داشته باش كه صبر و شكيبايى همراه شماست ، موفق مىشويد . 6 - ويژگيهاى جناب‌عالى عبارتند از : اهل گردش ، دعوايى ، باشرف ، حادثه‌جو ، نگران ، نظربلند ، شلوغ ، لجباز ، راستگو ، باوجدان ، باانصاف ، بىتظاهر ، غمگين ، جذاب ، دلربا ، بدشناس ، واقع‌بين ، كله‌دار ، عميق . 7 - حافظ در بيت‌هاى 2 - 3 - 6 به ترتيب فرمايد : ( بر شراب قرمز هزار آفرين باد زيرا كه از چهرهء من زردى را پاك مىكند ) ( قربان آن دست گردم كه انگور را چيد و آن پايى كه انگور را درهم فشرد و شراب را تهيه كرد نابود نشود ) ( برو اى زاهد بر ما خرده مگير و حمل بر قصور ما مكن زيرا عمل خدايى كار كوچكى نمىباشد ) خود تفسير كنيد . عزيزم : بهار حضور توست ، بودن توست ، بقيه خزان است .