شمس الدين حافظ
301
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
217 - « يار ما » شاهدان گر دلبرى زينسان كنند * زاهدان را رخنه در ايمان كنند هر كجا آن شاخِ نرگس بشكفد * گلرخانش ديده نرگسدان كنند يار ما چون سازد آغاز سماع * قدسيان بر عرش دستافشان كنند اى جوانِ سروقد گويى بزن * پيش ازان كز قامتت چوگان كنند عاشقان را بر سرِ خود حكم نيست * هرچه فرمان تو باشد آن كنند مردمِ چشمم به خون آغشته شد * در كجا اين ظلم بر انسان كنند ؟ پيش چشمم كمتر است از قطرهاى * آن حكايتها كه از طوفان كنند عيد رخسار تو كو تا عاشقان * در وفايت جان خود قربان كنند خوش برآ با غصّه ، اى دل كاهلِ راز * عيشِ خوش در بوتهء هجران كنند سر مكش حافظ ز آهِ نيمشب * تا چو صحبت آينه رخشان كنند * توضيحات : شاهد ( زيباروى ) شاخ نرگس ( يار گلچهره ) بوتهء هجران ( بوتهء فراق ) بوته ( ظرفى است كه از گل سازند و در آن طلا و نقره گدازند ) چوگان ( خميده ) حكم ( فرمان ) مردم چشم ( مردمك چشم ) قربان ( نثار ) عيش ( زندگى ) رخشان ( صفت حاليه - درخشنده ) معنى بيت ( 3 ) ( يار ما چون به سماع عارفانه بپردازد و به دستافشانى و پايكوبى مشغول شود فرشتگان عرش نيز از شدت علاقه به همراهى او پايكوبى مىكنند و به سرور مىآيند ) معنى بيت ( 6 ) ( مردمك چشم من از شدت گريه غرق در خون شد ، در كدامين سرزمين اينگونه ستم بر انسان روا مىدارند ) معنى بيت ( 7 ) ( داستانهايى كه از طوفان نوح مىگويند در كنار سيل اشك من از يك قطره ناچيز باران كمتر بشمار آيد ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - ويژگيهاى روحى جنابعالى عبارتند از : جذاب ، ركگو ، دلير و شجاع ، با اعتماد به نفس ، شوخ ، حراف ، خودخواه ، باهوش ، حادثهجو ، سياستمدار ، زيرك و ناقلا ، روشنفكر ، پرحافظه ، بامحبت ، نترس ، مشاورى مهربان و خوب . 2 - اگرچه طالب آن مىباشيد ولى نبايد براى بدست آوردن آن دست به هر كار غير متعارفى بزنيد كه به صلاح شخصيت علمى و خانوادگى و اجتماعى جنابعالى نمىباشد ، بايد متوجه باشيد كه : خوشيها چون برق مىگذرد ولى آبرو و حيثيت برجاى مىماند ، راز دل خود را كمتر در ميان بگذار و جلوى زبان خود را بگيريد كه هر رازى نبايد فاش شود . عزيزم : گلاسگو مىگويد : « عشق بزرگترين رويداد در زندگى است ولى كاميابى ، نتيجهء احتراق خودبهخود نيست ، بلكه بايد به آب و آتش عاقلانه زد و گرنه همه جا مىسوزد » . 3 - اين نيت به سرعت عملى نمىگردد چون هنوز مقدمات آن كاملا آماده نشده است ولى به هر صورت دير يا زود عملى خواهد بود ، براى سرعت بخشيدن به آن به يكى از مشاهد متبركه برويد و دعا كنيد و بهتر است سورهء مباركه « البدر » را با معنى و حضور قلب بخوانيد . 4 - انسانهاى موفق از راز و رمز كار خود غافل نيستند و با انديشه عمل مىكنند ، پس جنابعالى نيز كمى بيشتر در اينباره انديشه كنيد . خواجه در بيتهاى 2 و 4 و 5 فرمايد : ( آن محبوب زيبا هرجا تبسمى كند ، گل چهرگان او را بر چشم خود جاى مىدهد ) ( اى جوان ، سرو قامتت گوى سعادت را از ميدان هستى ربوده ، قبل از آنكه بالاى راست تو چون چوگان و كمان خم شود و از تو كارى ساخته نباشد ، به هوش باش ) ( عاشقان جاننثار را بر سر و جان خويش حكمى و فرمانى نباشد زيرا هرچه حكم عشق باشد آن را انجام مىدهند ) تو خود حديث مفصل بخوان از اين سه معنى .