شمس الدين حافظ
294
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
210 - « ماه مجلس » ستارهاى بدرخشيد و ماهِ مجلس شد * دلِ رميدهء ما را رفيق و مونس شد نگارِ من كه به مكتب نرفت و خط ننوشت * به غمزه مسئلهآموزِ صد مدرّس شد به بوىِ او دلِ بيمار عاشقان چو صبا * فداىِ عارض نسرين و چشم نرگس شد به صدرِ مِصطبهام مىنشانَد اكنون دوست * گداىِ شهر نگه كن كه ميرِ مجلس شد طربسراىِ محبّت كنون شود معمور * كه طاقِ ابروىِ يار منش مهندس شد لب از ترشّحِ مى پاك كن ز بهر خدا * كه خاطرم به هزاران گنه مُوَسْوِس شد كرشمهء تو شرابى به عارفان پيمود * كه علم بىخبر افتاد و عقل بىحس شد خيالِ آبِ خَضر بست و جامِ اسكندر * به جرعهنوشىِ سلطان ابو الفوارس شد چو زر عزيز وجود است نظمِ من ، آرى * قبولِ دولتيان كيمياى اين مس شد ز راهِ ميكده ياران عنان بگردانيد * چرا كه حافظ ازين راه رفت و مُفلس شد * توضيحات : ستاره ( استعاره از محبوب ) مونس ( همدم ) نگار ( استعاره از محبوب ) غمزه ( كرشمه و ناز ) مصطبه ( سكوى جلوى مدرسه يا خانه ) معمور ( آباد ) جام اسكندر ( جام گيتىنما ) ابو الفوارس ( بزرگ سواران جنگى لقب شاه شجاع ) طربسراى محبت ( خانه شادى عشق ) طاق ابرو ( محراب ابرو ) موسوس ( از وسوسه اسم فاعل يعنى وسوسهكننده - انديشهبدكننده ) خاطر ( انديشه ) عنان ( دهنه - سر ) مفلس ( بىچيز ) كيميا ( مادهاى كه مس را طلا مىكند ) معنى بيت ( 1 ) ( ستاره زيبايى درخشيد و ماه محفل گشت و شادى را به نور چهره خود روشن كرد و دل گريزپاى ما را همدم گشت ) معنى بيت ( 2 ) ( محبوب زيباى من كه به دبستان نرفت و خط نياموخت و معرفت او دانش اكتسابى نبود با ناز به يارى علم حصولى و هوش خدادادى مسايل دشوار صد دانشمند مدرسه را حل كرد - تلميح به داستان زندگى حضرت محمد ( ص ) ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - خواجه در بيتهاى 6 و 7 و 9 به ترتيب فرمايد : ( تراوش باده را از لب براى رضاى خدا پاك كن كه دل من هزاران انديشه بد مىكند كه مبادا با بيگانه باده نوشيده باشى ) ( ناز و غمزهء چشم خمار تو مى به عاشقان نوشاند كه مست شدند ، در نتيجه در آن حال علم نكتهدان ، ناآگاه شد و عقل از دريافت و درك بازماند ) ( شعر من مانند طلا گرانبها و كمياب مىباشد ، آرى پذيرش نيكبختان ، اكسير مس سخن من شد و آن را طلا كرد ) تو خود حديث مفصل بخوان از اين سه معنى . 2 - اين نيت بسيار عالى است و بر شما مبارك باد ، به زودى به مقصود خود مىرسيد ، همين هفته يكصد صلوات نذر كنيد و انجام دهيد ، جاى هيچگونه نگرانى نيست زيرا اقبال شما به اوج خود مىرسد و موفقيتهاى گوناگونى نصيب شما مىگردد . عزيزم : ولتر مىگويد : « عشق ، كرباسى است كه طبيعت آن را نقاشى و تصوّر گلدوزىاش مىكند و عاشق آن را مىپوشاند » . 3 - ويژگيهاى جنابعالى عبارتند از : دقيق ، خيرخواه ، پرتوقع ، حساس و رؤيايى ، مظلوم ، فرشتهخو ، مؤدب ، صلحجو ، ساده ، اصيل ، بدپيله ، كمكرسان ، محتاط ، خوشتيپ ، خوشلباس ، خيالباف ، اهل تفريح . 4 - ديگران به زندگى جنابعالى رشك مىبرند ، ارزش آن را بدانيد و با همسرتان مهربان باشيد خيال نكنيد ديگران از او بهترند بلكه جنابعالى در حدّ خود زندگى مناسبى داريد ، به زودى ملاقات مهمى و مقام و پولى در انتظار خانواده شماست ، يكى از نزديكان خواب خوبى ديده ، تعبير او موفقيت خانواده شماست بر همگى مبارك باد .