شمس الدين حافظ
225
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
141 - « باد صبا مىآيد » بوىِ مشك از ختن باد صبا مىآيد * اين چه بادست كزو بوىِ شما مىآيد نِكهتِ مشكِ خُتَن مىدمد از جَيب نسيم * كاروانى مگر از ملكِ ختا مىآيد برندارم دل ازو تا نرود جان ز تنم * گوش كن كز سخنم بوىِ وفا مىآيد پيش تير غمش اى دل سپر از سينه مساز * ديده بربند كه پيكان ز هوا مىآيد عشقِ ابروى تو ، پيوسته مرا مىپرسد * پادشاهيست ، كه يادش ز گدا مىآيد بس كه از اشك منت پاى فرورفت به گِل * مردم چشمِ مرا از تو حيا مىآيد حافظ از باده مپرهيز كه گل باز بباغ * از پىِ عشق ، به صدبرگ و نوا مىآيد * توضيحات : ختن ( محلى است ) نكهت ( بوى خوش ) جيب ( گريبان - يقه ) خطا ( محلى است ) سپر از سينه مساز ( سينه را سپر مكن ) ديده ( چشم ) پيكان ( تير ) مىپرسد ( احوالپرسى مىكند ) مردم ( مردمك چشم ) معنى بيت ( 1 ) ( از باد صباى ختن بوى مشك و عنبر مىآيد ، اى محبوب اين چه بادى است كه بوى شما را مىدهد ) معنى بيت ( 2 ) ( از گريبان نسيم ، بوى مشك ختن مىآيد ، مثل اينكه از سرزمين ختا كاروان مشك راه افتاده است ) معنى بيت ( 4 ) ( اى دل پيش تير غم جانان سينه سپر مكن بلكه چشم خود را ببند كه پيكان تيز تير از هوا مىآيد و به غم عشقش گرفتار مىشوى ) . * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - از سوى جانان ، باد صبا بوى مشك مىآورد و كاروانى از محبت و عطر به سوى شما سرازير گرديده است ، اين نيت عالى است ، دست از محبت و وفاى جانان برندار كه موفقيت همراه و سعادت در پيش مىباشد . 2 - ناملايمات و رنجها را با آغوش باز پذيرا باش كه اين كار ارزش رنج بردن نيز دارد و سينه را سپر هر بلايى قرار بده ، چون عشق ابروى جانان هميشه احوال شما را مىپرسد ، مانند پادشاهى كه گدايى را مورد محبت قرار مىدهد . 3 - از اينكه از فرط اشك مردمك چشم را شرمزده بكنى ، فايدهاى ندارد ، بلكه با ارادهاى قوى و تلاش زايد الوصف و توكل بر خدا در اين راه گام بردار كه پيروزى از آن شماست . 4 - ديگران به كار شما حسادت روا مىدارند ، از آنان دورى كن و به سخنان ياوهاى كه از سوى دشمنان در مورد اين نيت و عشق مىشنوى ، گوش مده كه موجب پشيمانى مىشود . 5 - به مرادت مىرسى ، صبر را پيشه كن و از زحمات آن ترس به خود راه مده . 6 - كسى كه در بند مقام و ثروت است ، معنى صحبت و عشق را كمتر متوجه مىشود اما شما كه هردو را داريد چرا ترديد به دل راه مىدهيد ؟ ! 7 - پنجشنبه به يكى از مشاهد متبركه برو و با خلوص نيت و قلب پاك سوره مباركه « الرحمن » را بخوان كه گشايش حاصل است . 8 - آينده متعلق به شماست و منافع بيشمار در اين كار مىبينم كه مبارك باشد پس با ارادهاى قوى ، همراه با تلاش و كوشش اقدام كنيد كه كاميابى به شما تبسم و لبخند مىزند . 9 - خواجه در بيتهاى 3 - 5 - 6 به ترتيب فرمايد : ( دل از محبت جانان برنمىدارم تا جان در بدن دارم . از اين سخن من بوى وفاى به عهد شنيده مىشود ) ( عشق ابروى جانان هميشه احوال مرا سؤال مىكند مانند پادشاهى است كه از گداى خود يادى مىكند ) ( از بس كه اشك ريختم ، زمين پر از گل و لاى شد و پايت به گل نشست بدين علت مردمك چشم من از تو شرم مىكند از اينكه پاى عزيزت به گل فرورفت ) خود تفسير كنيد .