89 - « لطف ازل » عيبِ رندان مكن ، اى زاهدِ پاكيزه سرشت * كه گناهِ دگران بر تو نخواهند نوشت من اگر نيكم و گر بد ، تو برو خود را باش * هركسى آن دِرَوَد ، عاقبت كار كه كِشت همه‌كس طالبِ يارند ، چه هشيار و چه مست * همه جا خانهء عشق است ، چه مسجد چه كِنشت سرِ تسليمِ من و خشتِ دَرِ ميكده‌ها * مدّعى گر نكند فهم سخن ، گو سر و خشت نااميدم مكن از سابقهء لطفِ ازل * تو پسِ پرده چه دانى ، كه ، كه خوب است و كه زشت ؟ نه من از پردهء تقوى بدر افتادم و بس * پدرم نيز بهشتِ ابد از دست بِهِشت گر نهادت همه اين است ، زهى ! نيك نهاد * ور سرشتت همه اين است ، زهى ! خوب‌سرشت حافظا روز اجل ، گر به كف آرى جامى * يكسر از كوىِ خرابات برو تا به بهشت * توضيحات : سرشت ( نهاد ) عاقبت ( سرانجام ) و ( در برابر - مقابل - حرف اضافه در بيت چهارم مصراع دوم ) بهشت ( فروگذاشت ) ( بهشت - بهشت - جناس تام ) برو خود را باش ( برو به كار خود ، از من چه مىخواهى ) لطف ازل ( محبت خداوندى ) زهى ( صوت - شبه جمله - چه خوب است ) معنى بيت ( 3 ) ( هركس خواهان محبوب يكتاست چه عارف و چه مىخواره پس خانه پرستش خداوند همه جاست خواه مسجد مسلمانان يا دير يهوديان باشد ) معنى بيت ( 6 ) ( از لطف خداوندى مرا نااميد مكن كه تو از پشت پرده غيب اطلاع ندارى و نمىدانى كه نيكوكار و بدكار كدام است ) معنى بيت ( 8 ) ( اى حافظ ، اگر در پايان زندگى و روز آخر جامى از بادهء معرفت و عشق بنوشى ، تو را از ميخانه گيتى بدون درنگ به بهشت جاودان مىبرند ) . * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - اين‌قدر دنبال عيب و نقص ديگران نباش بلكه خوبىهاى مردم را نظاره كن ، چون گل بىعيب خداست ، هركس نواقصى دارد كه مىتوان با ملاطفت و مهر به او گوشزد نمود تا بر طرف كند . 2 - لسان الغيب در بيت چهارم مىفرمايد : ( من سر تسليم و رضا بر خشت در ميخانه مىگذارم و با عشق همساز مىشوم مدعى نادان اگر معنى سخن را درنيابد بايد قانع شود كه مغزش از نظر عدم درك با خشت ميخانهء عشق يكسان و برابر است ) . 3 - شما در اجراى اين نيت با كمال زيركى و فتانت و هوش ادامه دهيد و سخن حسودان و ياوه‌گويان را گوش نكنيد بلكه حتما با يكى از اقوام و آشنايان نزديك مشورت كنيد و از فكر او يارى بگيريد . 4 - خودخواهى ، خرده‌گيرى ، وسواس ، تقليد ، ولخرجى ، تندخويى ، لجبازى كار خوبى نيست ، انسان را از حقيقت دور مىدارد كه خوشبختانه جناب‌عالى به اين امور توجه داريد ، و از زندگى نسبتا خوبى برخورداريد ، البته يكى قصد تخريب آن را دارد چون خودش از وضعى رقت‌بار برخوردار است ، پس از او دورى كنيد . 5 - كسى خيلى به شما عشق مىورزد اما شما در خانه او را آزار مىدهيد و ناخواسته موجبات ناراحتى او را فراهم مىسازيد ، بايد توجه كنيد كه او به كسى غير از شما توجه ندارد و اين بدگمانى شما ناشى از همنشينى با ديگران است . 6 - از امر و نهى كردن و دخالت در امور ديگران لذت مىبريد ، سعى كنيد تا از شما نخواسته‌اند ، دخالت نكنيد . 7 - جناب‌عالى از هوشى برتر برخورداريد كه همين استعداد موجب اين عوامل مىشود ، درحالىكه با اين استعداد مىتوانيد به مقامى بلند دست يابيد و نردبان ترقى را با توكل بر خدا و تلاش طى كنيد . 8 - خبرى خوش ، پولى يا مقامى به زودى در انتظار شماست ، گمشده پيدا مىشود و از مسافر خبر خوشى مىرسد ، خريدوفروش فعلا جايز نيست اما مسافرت نيكوست .