67 - « واعظ شحنه‌شناس » روزگاريست كه سوداىِ بتان ، دين من است * غمِ اين كار ، نشاطِ دلِ غمگين من است ديدنِ لعل ترا ، ديدهء جان‌بين بايد * وين كجا مرتبهء چشم جهان‌بين من است يار من باش كه زيبِ فلك و زينتِ دهر * از مَهروى تو و اشكِ چو پروينِ من است تا مرا عشقِ تو تعليمِ سخن گفتن داد * خلق را وِردِ زبان مدحت و تحسينِ من است دولتِ فقر خدايا به من ارزانى دار * كاين كرامت سببِ حشمت و تمكينِ من است يا رب آن كعبهء مقصود ، تماشاگهِ كيست ؟ * كه مُغيلان طريقش گل و نسرينِ من است واعظِ شحنه‌شناس اين عظمت گو مفروش * زانكه منزلگهِ سلطان ، دلِ مسكينِ من است حافظ از حشمتِ پرويز ، دگر قصّه مخوان * كه لبش جرعه‌كشِ خسروِ شيرينِ من است * توضيحات : سودا ( اخلاط چهارگانه - مجازا عشق ) جان بين ( جان‌نگر ) پروين ( ستاره فلكى ) زيب ( آرايش ) شحنه ( نگهبان ) اشك چو پروين ( سرشكى كه چون خوشه پروين پاك باشد - صنعت لف‌ونشر ) تمكين ( قدرت بخشيدن ) مغيلان ( بوته‌هاى بزرگ خار ) معنى بيت ( 1 ) ( سالهاست عشق زيبارويان آيين و روش من مىباشد و رنج فراوان عشق مايهء خوشى خاطر اندوهگين من مىباشد ) معنى بيت ( 2 ) ( براى ديدار جمال تو چشمى بايد كه لطيفهء جان را بنگرد و روان مصور را ببيند ولى ديده ظاهربين من چنين مرتبه والايى ندارد ) معنى بيت ( 5 ) ( خداوندا ، سعادت درويشى و نيازمندى به درگاه خود را براى من مسلم و ميسر دار و مرا سزاوار اين بخت بساز زيرا اين اكرام و بزرگداشت مايهء احترام و شكوه من مىباشد - آرايه اسلوب معادله ) . * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - خود را سخت گرفتار اين نيت كرده‌اى ، به‌طورىكه گزيرى از آن ندارى ، درحالىكه بايد توكل بر خدا كنى و اميد به خدا داشته باشى . زيرا در اين راه بايد رنجهاى فراوانى را تحمل كنى و سختىهاى زيادى را به جان بخرى ، اگر قادر هستى ، وارد شو و گرنه منصرف شو . 2 - خواجه در بيت ششم مىفرمايد : ( پروردگار ! اين قبله‌گاه جاى تفرج و گردشگاه كدام محبوبى است كه تيغهاى برّندهء خارهاى راهش نزد اين عاشق برگ گل و نسرين مىباشد ) ( خود حديث مفصل بخوان از اين مجمل ) . 3 - انسانى عاطفى ، مهربان ، دلسوز ، آگاه ، مدير ولى زودرنج و عصبانى هستيد به‌طورىكه براى خود از كاهى ، كوهى مىسازى ، عزيزم ، زندگى را براى خود و اطرافيان سخت مگير و آنها را ناراحت مكن ، به خدا همه تو را دوست دارند اما جناب‌عالى بسيار پرتوقع مىباشى . 4 - اگر دوست دارى اين نيت انجام گيرد بايد ايثار كنى زيرا تلاش و كوشش همراه با فكر و انديشه نردبان پيروزى است . 5 - چيزى گم كرده‌ايد ، به زودى از آن خبرى مىرسد ، مسافرت را توصيه نمىكنم ولى خريد بسيار به موقع و فروش عادى مىباشد ، ازدواج فعلا براى او زود است ، مسافر شما موقعيت خوبى دارد ، جاى نگرانى نمىباشد . اتفاقى در زندگى شما روى داده كه سخت ناراحت هستيد ، درددل خود را با همه‌كس در ميان مگذاريد كه مردم يكرنگ نيستند ، شخصى به شما نارو زده و دل شما را خون كرده ، او آدم زياد بدى نيست و اين كارش عمدى نبوده بلكه از روى جهل و نادانى مرتكب شده است . بخشش ميوه‌اى شيرين دارد . 6 - علاقه جناب‌عالى به زندگى بايد بيشتر باشد ، مواظب اطراف خود باشيد كه در كمين شما هستند ، عده‌اى به زندگى شما حسادت مىورزند و دليلش پيشرفت شما مىباشد پس كوشش و تلاش خود را زيادتر كنيد كه به موفقيت نزديك مىشويد . 7 - بگومگوهاى فراوان موجب دلسردى مىشود ، هديه‌اى برايش بخريد و دل او را به دست آوريد . در امور علمى موفقيت از آن شماست .