شمس الدين حافظ

132

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

48 - « خيال قامت » حديث سرو كه گويد به پيش قامت دوست * كه سربلندى سروِ سَهى ز قامت اوست خيال قامت سَروَش نمىكنم زان‌رو * كه سرو گرچه بلندست قامتش ، خودروست خيال قامت سَروَش مقيم ديدهء ماست * از آنكه سرو سهى را مُقام بر لب جوست صبا ز زلف و خط و خال او حديثى چند * به مُشك گفت از آنست كاين‌چنين خوشبوست فراز بَدْرِ منيرش خطيست ليكن كس * نداند آنكه هلالست يا خم ابروست هزار جانِ گرامى فداى آن‌كه سرش * فتاده در خَم چوگان زلف او چون گوست تو از دهانْشْ طلب كام دل اگر جويى * چو حافظ از پى چشمش مرو كه عربده جوست * توضيحات : حديث ( سخن ) كه ( ادات استفهام ) سهى ( راست ) قامت سرو ( تشبيه ) كاين ( كه اين ) فراز ( بالا ) بدر منير ( كنايه از روى جانان ) عربده‌جو ( جنجالى - دعوايى ) معنى بيت ( 1 ) ( پيش قامت جانان چه كسى مىتواند سخن از سرو بگويد زيرا بلندى سرو از قامت جانان من است ) معنى بيت ( 2 ) ( هرگز قامت سرو را به خيال نمىآورم زيرا كه سرو اگرچه بلندقامت است اما خودروست و از نوع هيزم است ) معنى بيت ( 3 ) ( خيال قامت سرو آن جانان دايما در ديدهء ماست زيرا قامتش سرو سهى است كه جايش لب جوى آب بوده است بس چشم من هم چشمه‌ايست كه قد چون سروش هميشه در آن مقيم است ) معنى بيت ( 5 ) ( در صورت چون ماه روشن و كامل جانان ، خطى است اما هيچ‌كس نمىداند كه اين خط هلال است يا خم ابروى جانان ) * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - بيش از اندازه به او بها مىدهى ، اگرچه وى شايستگى اين تعاريف را دارد ولى اگر به اين كار ادامه دهيد بادهء غرور او را سرمست مىكند و آن‌چنانست كه در استخوان پشت پاى گوسفند مىدمند تا چاق شود و آنگاه پوست او را به آسانى در بياورند ، پس تعريف بيش از اندازه نيز موجب منحرف شدن از جاده راست و مستقيم خواهد شد . 2 - شخصى مهربان و خوش قلب هستى اما دستت نمك ندارد ، به هركس كه محبت مىكنى ، جفا مىبينى ، اشكالى ندارد ، در حال امتحان هستى ، سعى كن از اين آزمايش سربلند بيرون بيايى ، زيرا مردان و زنان حق و حقيقت : بايد از جادهء فراز و نشيب امتحان عبور كنند و آنانى پيروز هستند كه استقامت و پايدارى داشته باشند . 3 - حسودى ، سخت مواظب كردار و رفتار شماست ، او داراى قيافه‌اى درشت و سياه و هيكلى بسيار لاغر اما موهايى خرمايى است ، از او برحذر باش . 4 - شما در فصل پاييز چيزى خوش دريافت مىكنيد و مسافرتى در پيش داريد . خريد را توصيه اما فروش موقعيت ندارد ، تغيير شغل و مكان را توصيه مىكنم ، فرزند شايسته است و موقعيت براى انجام اين كار كمى نياز به صبر و شكيبايى دارد . 5 - حافظ در بيت آخر چه زيبا مىفرمايد : ( اى عاشق اگر مراد دل مىخواهى از دهانش بخواه كه كام دل در دل اوست پس چون حافظ به دنبال چشم او مرو كه چشم جانان عربده‌جو و فتنه‌انگيز است ) يعنى شما نبايد عاشق امور ظاهرى او بشويد كه اينها دامى براى شما مىباشند ، بلكه به واقعيت‌ها توجه كنيد و با انديشه و تفكر و مشورت با عزيزان در اين كار وارد شويد تا پشيمان نشويد . 6 - برنده : ثروت‌اندوزى را وسيله‌اى براى لذت بردن از زندگى مىداند ، اما بازنده : مال‌اندوزى را هدف خود قرار مىدهد ، بنابراين ، گذشته از ميزان اندوختن ثروت ، هيچ‌گاه نمىتواند خود را برنده محسوب كند ، پس هرگز برنده نمىشود ، شما چگونه فكر مىكنيد ؟ ! 7 - هركس نصيب و قسمتى دارد كه از آن چاره‌اى نمىباشد ، دست تقدير براى شما نيز چنين خواسته است ، اما به جناب‌عالى اطمينان مىدهم به زودى اوضاع آرام گرفته و زمان در دستان تواناى شما خواهد بود ، فقط كمى صبر و حوصله داشته باشيد تا كليه مسايل حل شود ، نگران نباشيد .