شمس الدين حافظ
61
ديوان حافظ ( انتشارات زوار ) ( فارسى )
اين كار تمام وقت و نيروى او را گرفت به طورى كه ديگر مجال پرداختن به كارهاى ادبى و علمى پيدا نكرد جز همان مقدار كه چاپ كتاب تاريخ تصوف را انجام داد و آن هم با شتاب تمام . اطلاعات من نيز راجع به دكتر از شهريور به بعد بسيار كم است . او بهكلى وارد سياست بود و من بهكلى خارج ، علاوه بر آنكه نظرا هم با مبادى و اصول او در سياست موافق نبودم ولى آنچه براى من مسلّم است اين است كه دكتر غنى در هر حال و در هر مقامى كه بود آدم بسيار نجيب و شرافتمند بود ، در زندگانى فردى و اجتماعى هر دو درست و پاك و پرهيزكار بود ، از سعايت و تفتين و جاسوسى و وقاحت كه سرمايهء غالب رجال سياسى اين كشور است بهكلى دور بود ، و حتى از مشاهدهء اين مناظر زشت سخت برآشفته مىشد و البته تحمّل مىكرد ، آرامش و صلح و صفا را دوست داشت ، تحبيب بين اشخاص را وظيفه مىدانست ، بدين جهت هرگز آزارش به كسى نرسيد و برعكس در انجام حوائج ارباب رجوع - مخصوصا اهل فضل و هنر - از بذل مقدور دريغ نداشت . اما پس از شهريور آن آرامشى كه روح دكتر غنى لازم داشت ديگر موجود نبود و مناظر زشت كه از پشت پردههاى دريدهشده ، در آمده بودند ، براى او قابل تحمل نبود ، بدين جهت به تلاش افتاد كه به صورتى از تهران بيرون برود و سير آفاق و انفس خود را در محيطهاى مساعدترى و با آرامش بيشترى دنبال كند ، لاجرم پس از دو بار وزارت با هيئت اعزامى ايران به سازمان ملل متحد به امريكا رفت و سپس به سفارت ايران در مصر منصوب شد و پس از آن به سفارت ايران در تركيّه . در اين اوقات من او را فقط در روزهاى معدودى كه در فاصلهء اين مأموريتها به ايران مىآمد مىديدم و اتفاقا اين ملاقاتها براى من فوقالعاده غمانگيز بود ، زيرا ، مرد از آسيبى كه در امريكا بر اثر سانحهء اتومبيل برداشته بود سخت ناتوان شده بود و از آنهمه طراوت و شادابى كه از او ديده بوديم چيزى تقريبا باقى نمانده بود . در تركيه بيماريش سخت شد و به امريكا رفت و پس از چندى از آنجا سر مكاتبهاش باز شد و نامههايى به طول و تفصيل به من و ساير دوستانش مىنوشت كه همه زنده و گرم بود . در نامههايى كه به من مىنوشت لحنش غالبا غمناك بود ؛ از گذشتهء خوش و دوستان روحانى خود با تأسف و حسرت ياد مىكرد . از ناهنجارى وضع سياسى ايران و نفاق و ناروزنيهاى رجال سياست و اخلالگرى هوچىها مىناليد و سپس از حال خود صحبت مىكرد كه بر اثر عمل جراحى بهبود يافته و قصد دارد باز