در اصطلاح موسيقى « خوش‌لهجه » به خواننده‌اى اطلاق مىشده كه صداى مطلوبى داشته و در زير و بم آواى وى ، كيفيتى خاص و جذبه و كششى مطلوب و دلنشين نهفته بوده است . . . « خوش‌آواز » نيز به آن‌كس اطلاق مىشده كه آوائى رسا داشته ، و در اجراى تحريرها و غلت‌هاى آواز توانا بوده است . » حسينعلى ملاح ( حافظ و موسيقى ) صفحهء 185 و 186 . ( خلاصه آنكه : حافظ هم استاد غزل بوده است و هم استاد آواز و موسيقى . ) . : - الف - ( بيت نخست : نماز شام غريبان . . . ) : « . . . خواجه حافظ شيعى مذهب بوده . . . واقعهء شام غريبان متعلق به فاجعهء جانسوز دشت كربلا و شهادت جانگداز سرور شهيدان و سالار عاشقان و آزادگان ، حضرت امام حسين عليه السلام است . پس از جريان روز عاشورا هنگامى كه خاندان امامت و اسيران را در شب تاريك به اسارت مىبردند و ايشان سوگوار شهادت عزيزان خود بودند و حتى دشمنان نمىگذاشتند كه خاندان شهدا ، مراسم سوگوارى و كفن و دفن كسان خود را بجاى آورند و آنان را در بيابان به حركت درآوردند ؛ آن شب را شيعيان « شام غريبان » ناميده‌اند ؛ و اين نام ، نمودار و نشان از يك شب غم‌افزا و الم‌خيزست و اين نام و اصطلاح ، نشانى است از شبهاى آوارگى و بىكسى و غم از دست دادن عزيزان و دورى از ايشان و به سر بردن در غربت و گرفتارى به دست بيگانگان و راه به جائى نبردن . خواجه حافظ ، در اين بيت نيز اشاره‌ئى به چنين شب شوم و هجوم هموم دارد و با به كار بردن اين مصطلح ، به شدت « ناراحتى و رنج و عذابى كه در « سفر يزد » و شبهاى دردانگيز و غم‌آلود » بر او [ - حافظ ] وارد آمده ، اشاراتى دارد . . . » ركن‌الدين همايون‌فرخ - حافظ خراباتى - بخش چهارم ، چاپ 1352 ه‍ . ش . صفحات 2769 و 2770 - . « خواجه حافظ . . . مدتى در « يزد » به انتظار عاطفت و مكرمت « شاه يحيى » مىگذراند [ امّا از او و نيز ] از صدور و بزرگان شهر يزد هيچ‌گونه