شمس الدين حافظ
25
ديوان حافظ شيرازى ( فارسى )
البتّه عرفا از تمام گفتههاى شاعر استفادههاى معنوى و عرفانى كردهاند و حقيقت حال خودشان آنها را به اين استفاده رسانده است اين را نبايد فراموش بكنيم و هيچكس را هم نبايد از اين كار منع كرد . مرحوم حاج ميرزا جواد آقا ملكى ، عارف مشهور دورهء قبل از ما كه يكى از سوختگان و مجذوبان زمان خودش بوده و بزرگانى را تربيت كرده در قنوت نماز شب مىخوانده است : زان پيشتر كه عالم فانى شود خراب * ما را ز جام بادهء گلگون خراب كن پدر بزرگ من از علماى معروف مشهد و مردى زاهد بود و ديوان حافظ خود را به مادر من داده بود . من در كودكى با آن ديوان مأنوس بودم در حاشيهء ديوان آن مرد عالم فقيه زاهد يادداشتهايى نوشته بود . از جمله يكى از يادداشتها اين بود : اين غزل را در كشتى ما بين كراچى و جاى ديگر در سفر مكّه مىخواندم ، يك عالم عابد زاهد سالك در راه مكّه كه مىخواسته است حالى بكند . از شعر حافظ استفاده مىكرده است ما راه را نبايد بر كسى ببنديم . هركس از هر چه بخواهد استفاده كند و هر جور استفادهاى دل او بخواهد بكند آزاد است ولى ما حق داريم چهارچوبى براى جهانبينى حافظ مشخّص كنيم ، جهانبينى حافظ جهانبينى