شمس الدين حافظ
37
ديوان حافظ با شرح كامل ( منزل به منزل با حافظ ) ( فارسى )
[ شرح ] غزل 6 بيت 1 : سلطان : محبوب ، سلطان قلبها ملازمان سلطان : همراهان محبوب دعا : پيغام ز نظر مران گدا را : يعنى به عاشقان مسكينت نظر عنايتى داشته باش . اى خدا كمترين گداى توام * چشم بر خوان كبرياى توام « جامى » بيت 2 : رقيب : نگهبان : پردهدار دولت سراى يار ديو : شيطان ديو سيرت : شيطان صفت شهاب ثاقب : شعلهاى مانند تير كه گاهى هنگام شب در حال حركت سريع در آسمان ديده مىشود . ( اشاره است به آيهى 5 سورهى « صافات » قرآن كريم ) ، بدين مضمون كه هرگاه ديوها در تاريكى شب به سوى آسمان بروند ، فرشتگان براى ممانعت از رفتن آنها به طرفشان آتش « شهاب » پرت مىكنند . شهاب ثاقب : در اين بيت منظور از لطف الهى است . از دست جفاى پردهدار اهرمن صفت به خدا پناه مىبريم ، شايد لطف الهى كمكى كند و دست پردهدار را از آزار كوتاه فرمايد . بيت 3 : اگر مژگان سياهت تو را به كشتن ما اغوا مىكند ، فريب او را مخور و كار ناصواب مكن . بيت 4 : عذار : چهره فروزى : در اين بيت با توجه به مصراع دوم « فروزى » ، برافروختگى صورت به حال غضب و خشم معنى مىدهد و در آن صورت ، معنى چنين است ؛ هنگامى كه برافروخته و غضبناك مىشوى ، دل عاشقانت را در آتش خشمت مىسوزانى . چه سودى از اين بىعنايتى حاصلت مىشود ؟ بيت 5 : همهشب . . . : همهشب در اين اميدم كه نسيم صبحگاهى ( پيك عاشقان ) پيامى از تو بياورد و خاطرم را شاد كند . بيت 6 : نمودى : نشان دادى با مبتلا كردن عاشقان به هجرانت آشوب قيامت را به آنان نشان دادى ، دل و جان عاشقان به فدايت ، چهرهات را به ما نشان بده . بيت 7 : به خدا . . . : تو را به خدا سوگند ، جرعهاى از شراب وصلت را به حافظ سحرخيز بچشان و اطمينان داشته باش كه دعاى صبحگاهى سحرخيزان ( حافظ ) در حقّت مؤثر واقع خواهد شد .