الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
555
ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى )
و اتفاقا دانشمندان در اثر مطالعات به همين موضوع رسيدهاند كه براى آرامش خاطر بايد درهائى بر روى گذشته و آينده بست تا آرامش خاطر پيدا كرد . مىتوانيد براى آگاهى بيشتر به كتاب « راه غلبه بر نگرانيها » مراجعه كنيد . ( 702 . ) « وشاء » در كتاب « الظرف و الظرفاء وشاء - الظرف و الظرفاء - ص 32 » ص 32 و « حرانى » در « تحف العقول حرانى - تحف العقول - ص 201 » ص 201 و « ابو حيان توحيدى » در « الصدايق و الصداقه ابو حيان توحيدى - الصدايق و الصداقه - ص 70 » ص 70 و « بلاذرى » در « انساب الاشراف بلاذرى - انساب الاشراف - ج 5 ص 95 » ج 5 ص 95 و تعدادى ديگر از نويسندگان آن را نقل كردهاند . امام ( ع ) در اينجا مرز دوستى و دشمنى در زندگى اجتماعى را مشخص ساخته ، و به انسان توصيه مىكند كه در زندگى خويش هم براى دوستى و هم براى دشمنى راههائى باقى بگذارد ، نه در دوستى افراط كند و تمام اسرار زندگى در اختيار دوست بگذارد كه اگر با او دشمن شد در برابر مشكلى قرار بگيرد و نه در دشمنى افراط كند كه راهى براى دوست شدن باقى نگذارد ، آرى افراط در هيچكدام از اين دو صحيح نيست زيرا انسانها بالاخره به يكديگر نياز دارند و به هم مىرسند بنا بر اين بايد راهى براى رفاقت باز باشد . در يك ضرب المثل فارسى مىخوانيم « كوه به كوه نمىرسد آدم به آدم مىرسد » . و از طرفى زندگى اجتماعى برخوردهائى بهمراه دارد . بنا بر اين امكان دارد در اثر اين بر خوردها و كم گذشتىها بين دو دوست اختلاف ايجاد شود لذا هر چيز بايد در حد خود باشد . ( 703 . ) اين سخن در كتاب « صحيح بخارى - صحيح بخارى - ج 3 ص 81 كتاب الحج باب كسوة الكعبه » ج 3 ص 81 كتاب « الحج