الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
317
ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى )
1 - و در ضمن گفتار آن حضرت آمده است : هنگامى كه وضع بدينمنوال شد پيشواى دين ( خشم گيرد ) و آمادگى خود را اعلام مىكند . در اين موقع ( مؤمنان ) به سرعت اطرافش جمع گردند همان گونه كه ابرهاى پائيزى . ( 689 . ) شريف رضى مىگويد : منظور از « يعسوب » آقاى بزرگى است كه در آن روز سر پرست امور مردم است و « قزع » قطعههاى ابرى است كه آب در آنها نيست ( و لذا با سرعت بر صفحه آسمان مىدوند و جمع ميشوند ) به نظر مىرسد كه اين جمله اشاره به قيام مهدى ( ع ) و گرد آمدن يارانش بوده باشد همان گونه كه ابن ابى الحديد استنباط كرده است . 2 - و در ضمن سخنان آن حضرت آمده : اين سخنران ماهر و زبردست . ( 690 . ) منظور از اين سخن اين است كه او در سخنرانى سخت ماهر است و كسى كه در لحن يا طريقى حركت مىكند او را شحشح مىگويند و در غير اين دو موضع شحشح به شخص بخيل و خسيس اطلاق مىشود . ( شريف رضى ) 3 - و در گفتار آن حضرت آمده : خصومت و دشمنى مهلكههائى در بردارد . منظور امام از « قحم » مهلكهها است . زيرا خصومت و دشمنى هلاكت و تلف را در اغلب موارد همراه دارد و از اين باب است كه گفته مىشود : « قحمة الاعراب » كه منظور اين است سختى و گرسنگى به آنها مىرسد بگونهاى كه اموالشان پايان مىگيرد و معنى « تقحم » نيز همين است . البته در مورد معنى اين جمله وجه ديگرى نيز گفته شده و آن اين كه خشك - سالى روستائيان را از سرزمين خود بمناطق سبز و آباد مىكشد .