حسن توكّل و حديث وجيز مروىّ از رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله : « اعقلها و توكل » گوياى همين تفصيل است كه دربارهء توكل گفتيم . در كتاب فيض القدير مناوى كه شرح جامع صغير سيوطى است نقل مىكند كه مردى به رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله عرض كرد : « ارسل ناقتى و اتوكّل ؟ قال : اعقلها و توكل - شترم را رها كنم و توكل بر خدا بنمايم ؟ » رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله فرمودند : عقالش كن و زانويش ببند و توكل بر خدا كن . « 1 » گفت پيغمبر به آواز بلند * با توكل زانوى اشتر ببند رمز الكاسب حبيب اللَّه شنو * از توكّل در سبب كاهل مشو و محدّث متتبّع مرحوم آيت اللَّه آقاى حاج ميرزا حسين نورى اعلى اللَّه مقامه ، در كتاب « التجاره » از « مستدرك الوسائل » از امام صادق عليه السّلام روايت مىكند كه فرمودند : « لا تدع طلب الرزق من حلّه و اعقل راحلتك و توكل . » « 2 » بارى ! توكل به معنايى كه گفته آمد ، بهرهء نخبگان از اولياء اللَّه تعالى است ، و امّا مؤمنين متوسط الحال در توحيد ، براى آنان نيز ، وكالت و ولايت اللَّه به ميزان توحيد و اخلاص از شرك ، ثابت است ، زيرا قرآن شريف در مواضع متعدد ، ولايت اللَّه تعالى را بر رئوس عموم مؤمنين مىگستراند : « اللَّه ولى الذين آمنوا » « 3 » و طبعا هر كس به قدر

--> ( 1 ) ج 2 ، ص 8 . ( 2 ) ج 2 ، ص 415 . ( 3 ) بقره - 257 .