چيستى ولايت مرحوم آيت اللّه ميرزا احمد آشتيانى رحمه اللّه در صدر رسالة الولايه‌اش مىنويسند كه اين مختصرى كه در باب « ولايت » نوشته و برگرفتهء از كلمات اهل معرفت و تأليف آراء و انظار آنها در حوزه ولايت است براساس تقاضاى عده‌اى از برادران ايمانى به رشتهء نوشته در آمد و خداوند متعال است كه هركسى را كه بخواهد به سوى صراط مستقيم هدايت مىنمايد . آنگاه به تبيين لغوى و واژگانى ولايت و سپس شرح ولايت در اصطلاح عرفانى اهتمام ورزيده‌اند و مىگويند : « ولايت » چنان كه اهل لغت ذكر كرده‌اند اگر به كسر واو « ولايت » خوانده شود به معناى رهبرى ، مديريت و سلطنت و اگر به فتح واو « ولايت » ذكر شود به معناى « محبت » است ، چنان‌كه برخى نيز گفته‌اند ولايت برگرفته از « ولى » به معناى « قرب » آمده است . شرح اجمالى معناى اصلّى ولايت قرار گرفتن چيزى در كنار چيز ديگر است به گونه‌اى كه فاصله‌اى ميان آنها نباشد . معناى ولايت به معناى اتّصال و قرب است و اين « واژه » گاهى در « امور معنوى » و گاهى در امور مادى و جسمانى به كار مىرود . لذا توالى ، موالات حكايت از ارتباط و قرب حوادث باهم دارند . ارتباط و تأثير نيز بر دو گونه است ، يا متقابل و دو جانبه است يا يك‌جانبه . اگر تأثير