ناصر الدين انصارى قمى
96
اختران فقاهت ( فارسى )
فضلاء افاضل اعيان و مأخذ علماى دوران است . « 1 » الحق كه شرحى - بر شرايع الاسلام - به اين توضيحات رفيعه و تفصيل استدلالات دقيقه تا اين زمان در تصانيف احدى از مجتهدين ماضيه ديده نمىشود . از اول فقه تا آخر آن در تمام مجلدات شرح مذكور دقيقهاى از دقايق نامرعى نگذاشته و به كمال خوشبيانى و تحقيقات پرداخته » . « 2 » 4 . مرحوم علّامهء بزرگوار حاج شيخ عباس قمى ( د . 1359 ه . ق ) چنين مىنگارد : « مؤلف آن بر تمام فقها با گردآورى و تأليف اين كتاب منت نهاده و اين كتاب در ميان كتب فقهى به مانند بحار الانوار در ميان كتب حديث است » . « 3 » 5 . آيت اللّه علامه سيد محسن امين عاملى ( د . 1371 ه . ق ) نيز مىفرمايد : « هماره علماى پس از وى بر اين كتاب تكيه كرده و كتاب ديگرى را بر آن برترى ندادهاند . و اين به خاطر مزايا و ويژگيهايى است كه اين كتاب داراست ، از قبيل : مشتمل بودن جواهر بر تمام ابواب فقه : از عبادات و سياسات و معاملات ، و جمع نمودن اقوال و گفتههاى فقها در تمام موضوعات فقهى ، و قرار گرفتن مبناى كتاب بر استنباط و استدلال ، و اعمال نظر دقيق و تجلّى روح تحقيق در جاىجاى كتاب ، و خالى بودنش از حشو و زوائد . همهء اينها خصايصى است كه در كمتر كتابى از متقدمين و متأخرين پيش آمده ، و اينها همه دليل برترى كتاب بر اشباه و نظايرش گرديده است » . « 4 »
--> ( 1 ) . لكهنوى ، تكملة النجوم السماء ، ج 1 ، ص 71 . ( 2 ) . همان ، ص 73 . ( 3 ) . قمى ، فوائد الرضوية ، صص 452 - 453 . ( يعنى همانگونه كه بحار در برگيرندهء اخبار و روايات تمام موضوعات است ، جواهر نيز شامل ادلهء تمام عناوين و موضوعات فقه است ) . ( 4 ) . امين ، اعيان الشيعه ، ج 9 ، ص 149 .