شهرى كه دار المؤمنينش خوانند و چنين اعمالى در آن انجام گيرد ، مرا در اين شهر ماندن خطاست . با اصرار لاهوتى و تعهد به مجازات مجرمان ، آقا به شهر مراجعت كرد . ولى ، مجرمان در پناه متولى باشى - كه در قم ، مرد با نفوذ و قدرتمندى به شمار مىرفت - ، بودند و دست كسى به آنان نمىرسيد . لذا آيت اللّه ارباب شخصا براى او پيام داد ، از او خواست تا مجرمان را تحويل مأموران حكومتى دهد . اصرار و پافشارى معظم‌له باعث شد تا مجرمان دستگير شدند ، و در چهارسوق بازار به سزاى عمل خود رسيدند و حد خوردند . « 1 » دفاع از حقوق مردم همواره ، آن مرحوم در دفاع از حقوق عامه پيش قدم بود . در جنگ جهانى اول كه قواى روس وارد ايران شده و همه‌جا را دستخوش ناامنى و چپاول كرده بودند ، شهر قم نيز از اين مصيبت در رنج و آزار بود ؛ به گونه‌اى كه قواى روسى به غير از غارت و چپاول اموال مردم ، كار را به جايى رسانده بودند كه دست تعدى به ناموس مردم دراز كرده و امنيت را از شهر سلب نموده بودند . لذا ، حاج ميرزا محمّد ارباب ، بزرگ علماى قم ، به همراه چندتن از محترمان شهر ، به ديدن ژنرال باراتف روسى رفت ؛ و با او بسيار گفتگو كرد ، و از آن جمله به او فرمود : چرا مىخواهيد روابط مردم ما را با خودتان خراب كنيد . مردم ما وقتى به بازار مىروند ، مصنوعات ساخت روس را مىخواهند . در بين ما قميها ، پارچه دبيت روسى ، پوتين روسى ( ارسى ) ، بعضى از نماهاى ساختمانها كه شيشهء رنگارنگ دارد و مىگويند : ارسى - يعنى به شيوهء روسى - ، و سماور ، استكان و نعلبكى روسى كه نام آنها هم روسى است مورد احترام است . قند و شكر ما را هم كه از روس مىآورند . شما چرا مىخواهيد با

--> ( 1 ) . عباسى ، تاريخ عزادارى قم ، 128 ؛ مجلهء نور علم « آيت اللّه حاج ميرزا محمّد ارباب قمى » ، سال 1365 ، شمارهء 16 ، ص 89 .