اسلام پناهنده به كفر شود . اينها مرا بكشند براى من آسانتر و گواراتر از اين است كه از بيم جان به كفار پناهنده شوم . . . » . « 1 » و در جاى ديگر فرمود : « . . . اگر مرا دار بزنند ، زهى سعادت من كه در راه حمايت از دين اسلام شهيد شوم » . « 2 » آرى شيخ شهيد « با روحى بزرگ و ايمانى راسخ و توكلى خالص ، تسليم قدرت و مشيت الهى در خانهء خود در محلهء سنگلج باقى ماند ، و نه سالدات روسى در خانه‌اش گذاشت و نه تفنگچى ، درسش را هم ترك نكرد » ، « 3 » و با شجاعت و شهامتى غيرقابل وصف در برابر انبوه مصائب و حوادث گوناگون ايستادگى كرد تا سرانجام در روز 11 رجب 1327 ق بوسيلهء فاتحين با وضعى بسيار رقت‌بار و تأسف انگيز دستگير شد . « 4 » سرانجام پس از گذشت دو روز از دستگيرى ، عصر روز سيزدهم رجب مطابق با 11 مرداد 1286 ش سالروز ولادت اولين شهيد مظلوم اسلام على عليه السّلام مظلومى ديگر بر بالاى دار رفت . بهتر است قلم را به دست « تندركيا » نواده شيخ داده و تفصيل جريان را از و بشنويم » : « 5 » « عصر روز سيزدهم رجب شيخ را از محبس براى استنطاق آخر به دادگاه برده بودند . از بعدازظهر در ميدان توپخانه جمعيت موج مىزد ، و جا براى تازه‌واردين نبود . عده‌اى زارزار گريه مىكردند و عده‌اى فقط اشكشان

--> ( 1 ) . صافى گلپايگانى ، صافى نامه و فيض ايزدى ، ص 7 - 9 . ( 2 ) . اديب هروى ، تاريخ پيدايش مشروطيت ، ص 142 . ( 3 ) . انصارى . شيخ فضل اللّه نورى و مشروطيت ، ص 237 . ( 4 ) . ؟ ؟ « نهيب جنبش ادبى » مجلهء شاهين ، ص 235 . ( 5 ) . همان ، ص 173 .