ناصر الدين انصارى قمى
442
اختران فقاهت ( فارسى )
از مجتهدان بزرگ شيعه ، با اعدام پيشواى بزرگ روحانى پايتخت گرفتند . شهادت شيخ مخالفتهاى مرحوم شيخ با مشروطيت و غربزدگان مشروطهخواه تا زمان فتح تهران ادامه داشت . فاتحان تهران پس از تكيه بر اريكهء قدرت بسيارى از مستبدان را به حال خود گذاردند و حتى برخى از آنان را - همچون عين الدوله - به پستهاى دولتى گماشتند ، محمّد على شاه را بدون محاكمه آزاد گذاشتند تا به روسيه برود و برايش مستمرى نيز معين كردند . « 1 » اما ، وجود شخصيتى بهسان شيخ شهيد ، مجتهد والاى تهران و اعلم علماى عصر ، كه رهبرى حركتى برعليه جريان مشروطهء موردپسند انگليس و شيفتگان تمدن غرب را برعهده گرفته و در انديشهء تشكيل حكومتى مبتنى بر دستورات دين و احكام شرع بود ، بر فرنگ باوران و خدمتگذاران سياستهاى پشت پردهء انگليس سخت مىآمد . از سوى ديگر ، شكست پير استعمار در جريان « رژى » از روحانيت تشيع ضربهاى سخت و گيجكننده براى امپراتورى انگليس به شمار مىرفت و بايد به هر صورت انتقام مىگرفتند ، و اتحاد مسلمانان را كه به دنبال پيروى يكپارچهء ايشان از فتواى تحريم تنباكو پديد آمده بود درهم بشكنند ، و جريان مدافع غربزدگى و دين زدايى را - كه اينك در شكل مشروطهء بدون قيد مشروعه - و به اصطلاح « دموكراسى » تبلور يافته بود از تهاجم جبههء قوى و پرشوكت دين باوران و شرع پسندان به رهبرى شيخ شهيد حفظ نمايد ، و با تضعيف روحانيت اندكاندك نور اسلام را كمرنگ نمايند . و بدينسان بود كه فتح تهران در ربيع الثانى 1327 ق بايد يك قربانى مىگرفت ،
--> ( 1 ) . حقوق ساليانهء وى صدهزار تومان ، بوده است .