ناصر الدين انصارى قمى
398
اختران فقاهت ( فارسى )
بازگشت به خوى علامهء فقيه حاج ميرزا حبيب اللّه موسوى خويى ، پس از پنج سال اقامت در نجف و اخذ اجازات متعدد اجتهادى از استادانش در سال 1291 ه . ق به زادگاهش بازگشت و به تأليف ، تدريس ، اقامهء جماعت و تربيت شاگردان پرداخت ، هرچند از نام همهء شاگردان وى اطلاعى نداريم ، اما ظاهرا فرزندانش حاج ميرزا ابو القاسم امين الاسلام و حاج ميرزا ابو الحسن ، نزد پدر درس خواندند و از جمله شاگردانش به شمار مىرفتند . تأليفات از آن فقيه بزرگ ، تأليفات گوناگون به يادگار مانده كه مهمترين و ماندگارترين آنها منهاج البراعة است ، اما به جز آن ، بقيهء تأليفاتش عبارتند از : 1 . شرح عوامل فى النحو ؛ اين كتاب در اوايل جوانى ، در سن 22 سالگى و به سال 1283 ه . ق پيش از تشرف به نجف اشرف ، در 412 صفحه نگاشته شد ، كه از آن ، كمال تسلط او بر ادبيات عرب نمايان است . در آخر كتاب چنين نوشته شده است : « ليلة يوم الثلث و هى غرة الشهر التاسع من السنة الثالثة من العشر التاسع من الماة الثالثة من الالف الثانى » . « 1 » 2 . حاشيهء فرائد الاصول ؛ اين شرح از اول تا پايان حجيت ظن است كه با استفاده از درس استادش آيت اللّه سيد حسين كوه كمرى در 14 صفر 1289 ه . ق از آن فراغت جست . « 2 » 3 . تقريرات درسها و رسالههاى بسيار در فقه و اصول كه نام و تاريخ آنها به درستى روشن نيست . « 3 »
--> ( 1 ) . حسينى خويى ، مقدمهء منهاج البراعة ، 5 . ( 2 ) . همان . ( 3 ) . همان .