در اين مقال ، نگاهى گذرا به زندگى سراسر افتخار آن مرد بزرگ مىافكنيم ، و روح و جانمان را با ياد زيباى او معطر مىسازيم . ولادت آيت اللّه شيخ محمّد حسن مامقانى در روز يكشنبه 23 شعبان 1238 ه . ق - 1202 ه . ش « 1 » در مامقان - در 5 فرسنگى تبريز - در بيت علم و تقوا ديده به جهان گشود . پدر والد معظم وى ، علّامهء فقيه آيت اللّه شيخ عبد اللّه مامقانى از شاگردان صاحب رياض ، مرحوم سيد على طباطبائى ، بود . وى عالمى با تقواى بسيار ، هوش سرشار و خط زيبا بود كه پس از وفات استادش به مامقان بازآمد ، و پس از چندى در سال 1240 ه . ق با خانوادهء خويش به كربلا رفت ، و در محلهء دروازه نجف اقامت گزيد . وى روزها در همان محله و شبها در ايوان حرم امام حسين عليه السّلام به امامت جماعت مشغول بود ، و هم مرجع‌تقليد جمعى از مردم آذربايجان گرديد ، و با علامه شيخ محمّد حسين اصفهانى ، صاحب فصول ، و علامه ملا آقاى دربندى ، صاحب اسرار الشهادة ، و آيت اللّه شيخ خضر شلال رفاقتى تمام به هم رسانيد . رساله‌اى در مسائل عمليه و كتابى در فقه استدلالى ( شرح لمعه ) شامل مباحث : زكات ، خمس ، صوم و حج از تأليفات او است . وى در سال 1246 ه . ق به بيمارى طاعون درگذشت ، و در ايوان حرم امام حسين عليه السّلام در زير سجادهء خويش به خاك سپرده شد . « 2 »

--> ( 1 ) . مامقانى ، تنقيح المقال ، ج 3 ، ص 105 ؛ معلم حبيب آبادى ، مكارم الآثار ، ج 4 ، ص 1057 . ( 2 ) . معلم حبيب آبادى ، ج 4 ، ص 1280 ؛ تهرانى ، كرام البررة ، ج 2 ، صص 771 - 772 ؛ آل محبوبه نجفى ، ماضى النجف و حاضرها ، ج 3 ، ص 258 ؛ مامقانى ، مخزن المعانى ، ص 226 .