ناصر الدين انصارى قمى
300
اختران فقاهت ( فارسى )
آقا سيد محمّد جمارانى هم گفت : ميرزا طاهر تنكابنى به جامعيت علمى هيچيك از علماى معاصرش ، بجز ميرزا ابوالفضل تهرانى ، اذعان نداشت و تنها جامعيت و تبحر علمى علامه تهرانى را مىستود . « 1 » 4 . عالم جليل و فاضل نبيل شيخ آقا بزرگ ساوجى تهرانى . او ديوان ميرزا را مرتب و مدون نمود و به خط خوش خود نگاشت . تأليفات از آن عالم بزرگ ، در فنون گوناگون تأليفاتى برجاى مانده كه هريك شاهد صدق اوج فضل و بلندى علم و دانش او است . به راستى عالمى بدين سن كوتاه ، چگونه توانست اين همه تأليفات از خود به يادگار گذارد كه تا جهان علم باقى است نام آنها در رديف كتب برجسته علمى عالم شيعه خواهد درخشيد ؟ اين نبود ، مگر به خاطر نبوغ و استعداد شگرف و خارقالعاده او . ما در اينجا تأليفات وى را به دو دسته پيش از بلوغ و آغاز جوانى و دوران جوانى تقسيم مىنماييم و آنها را ذكر مىكنيم : الف : تأليفات پيش از بلوغ ( اوايل جوانى ) 1 . صدح الحمامة فى احوال والدى العلامه . « 2 » اين كتاب شرححال مفصل پدر بزرگوارش آيت اللّه ميرزا ابو القاسم كلانترى تهرانى و به سبك مقامات حريرى - از نظر روش و اسلوب بود ، كه با تقريظ منظوم علامه شيخ محمود معرب تهرانى به چاپ رسيد . برخى از آن ابيات چنين است :
--> ( 1 ) . همان جا ، ص سا . ( 2 ) . تهرانى ، الذريعه ، ج 15 ، ص 27 .