ولادت مرحوم ميرزا محمّد حسن ، در سال 1241 ه . ق ، در قم به دنيا آمد . « 1 » پدرش ، ميرزا آغاسى ، از اهل ديوان و اجزاى لشكر بود . به گفتهء ميرزا على اكبر فيض : « . . . والدش را وطن در صفحهء خلجستان قم بود و عمل انشاى محمّد حسين خان ، سرهنگ فوج خلج به عهدهء او موكول بود . چون پادشاه ماضى ، محمّد شاه ، فوج خلج را از او بگرفت و او به ناچار در بست حضرت فاطمه - 3 - پناهنده شد ، والد جناب ميرزا حسن هم در قم وطن گزيد و خانه بساخت و اسباب معاش فراهم آورد » . « 2 » تحصيلات ميرزا حسن پس از فراگيرى خواندن و نوشتن و آشنايى با بعضى از كتب ، به فراگيرى علوم دينى علاقمند شد . اما پدرش نسبت به ورود او در زمرهء اهل علم بىميل ، و بلكه ناراضى بود و با وى مخالفت مىكرد . « 3 » اما از آنجا كه او تمايل بسيار و اشتياق شديد به اين كار داشت ، با اصرار فراوان پدر را راضى ساخت و در قم ، - احتمالا نزد علامه ملا محمّد چگينى كزازى قمى ، كه در آن زمان به تدريس ادبيات شهرت بسزايى داشت - به فراگيرى ادبيات مشغول شد . « 4 » مهاجرت به اصفهان شيخ محمّد حسن پس از يادگيرى مقدمات و ادبيات در قم ، در حدود

--> ( 1 ) . تهرانى ، نقباء البشر ، ج 1 ، ص 386 . ( 2 ) . ناصر الشريعه ، تاريخ قم ، ص 257 . ( 3 ) . تهرانى ، نقباء البشر ، ج 1 ، ص 386 . ( 4 ) . ناصر الشريعة ، تاريخ قم ، ص 257 .