سيد جلال الدين آشتياني
261
شرح حال و آراى فلسفى ملا صدرا ( فارسى )
دانشگاه تهران چاپ كرده است « 1 » . 23 - شرح اصول كافى از اول احاديث اصول كافى تا باب إنّ الأئمة عليهم السّلام ولاة أمر اللّه را شرح كرده است . از اين شرح احاطهء او به رجال و درايه و احاديث و اقوال اهل حديث معلوم مىشود ، تحقيقىترين شرحى است كه بر اصول كافى نوشته شده است . صدر المتألهين در اين شرح به بيان و تحقيق معناى خلافت و ولايت كليه و شؤون ائمه پرداخته و قسمت مهمى از عقايد حقه اثنا عشريه را مبرهن و مدلل كرده و معانى و حقايق لطيفهاى را از كلمات اهل عصمت عليهم السّلام استنباط نموده است . از اين كتاب ظاهر مىشود كه نهايت تصلب را در عقايد شيعه داشته و مبانى عامه را در عقايد ابطال كرده است و مشايخ اجازه خود را در حديث در اول كتاب ذكر كرده است . 24 - شرح هدايه شرحى است بر هدايهء اثير الدين ابهرى كه بر سبك فلسفه مشاء نوشته است و گاهى به طريقهء خود در آن كتاب اشاره نموده است . در معاد جسمانى و حركت جوهريه و علم بارى و بعضى ديگر از مباحث فلسفى كه از تحقيقات خود مىباشد سخن نگفته است . اين شرح در سال 1313 قمرى در تهران به چاپ سنگى رسيده است . آقا ميرزا محمد هادى حسينى و آقا ميرزا ابو الحسن جلوه و ملا نظام الدين بن ملا قطب الدين سهالى و بحر العلوم ابو العياش عبد العلى محمد بن نظام الدين بر آن حاشيه نوشتهاند . كتاب هدايه را صدر المتألهين تدريس مىكرده و به خواهش اصحاب بحث خود بر آن شرحى نوشته است . اين شرح محققانه و مورد استفاده اهل تحقيق است .
--> ( 1 ) . رسالهء سه اصل چاپ تهران - صدر المتألهين به اشخاص مخصوصى كه با وى خصومت ورزيدهاند در كتب خود طرفيت نموده است و آنها را بد مىدانسته است ، ولى نسبت به مشايخ و بزرگان و مجتهدان باورع كمال احترام را قائل است .