سقراط و ارسلاوس و افلاطون و شيخ يونانى و ارسطو را در حدوث زمانى عالم نقل كرده است . در اين كتاب از حدوث جسمانى نفس هم سخن گفته و كلام مشهور را در اين باب ناتمام دانسته است . 14 - رساله در حشر يا طرح الكونين است كه در هشت فصل نوشته شده و از براى همه موجودات حتى ماديات و داثرات حشر قائل شده است . اين رساله در حاشيه مبدأ و معاد از ص 184 تا ص 231 سنه 1314 ق و در حاشيه كشف الفوائد سنهء 1315 و جزو رسائل از ص 341 تا 371 در سنهء 1302 به چاپ سنگى رسيده است . در اين كتاب موجودات را به چند طبقه تقسيم و از براى همه طبقات حشر قائل شده است . آغاز « الحمد للّه ربّ الآخرة و الاولى و مبدأ الوجود و المنتهى » انجام « كتبه الفقير إلى اللّه محمد المدعوّ بصدر الدين الشيرازي عفي عنه . » 15 - الحكمة العرشية كه تلخيص آراى او در مباحث مبدأ و معاد و مسائل مربوط به اين دو است . اين كتاب از نفايس كتب در فن معارف است . تفصيل مباحث علميه را در اين كتاب ارجاع به كتب مفصل خود كرده است . اين كتاب را در دو مشرق تأليف كرده است : مشرق اول در علم به خدا و صفات و اسماء و آيات او . مشرق دوم « اشراق ثانى » در معاد و رجوع خلايق به حق مىباشد . شيخ احمد احسائى به خواهش ملا مشهد شبسترى شرح بر آن نوشته و كلمات آخوند را به خيال خود رد كرده است . ولى همه اشكالات او ناشى از بىمايه‌گى و بىاطلاعى او در علوم الهيه و مبانى فلاسفه است . حكيم محقق حاج ملا اسماعيل اصفهانى از تمام ايرادهاى شيخ احمد جواب داده است . شرح آخوند ملا اسماعيل در حواشى عرشيه و حواشى اسرار الايات سنهء 1310 ق به چاپ سنگى رسيده است . آخوند ملا اسماعيل شرح بر عرشيه را محققانه نوشته ، شرح مذكور حاكى از كمال تسلط و تدرب ملا اسماعيل در حكمت متعاليه است . آخوند در اين كتاب در مساله خلود و انقطاع عذاب بر خلاف مسلك خود در اسفار و تفسير قرآن سخن گفته است . در اسفار و تفسير و شواهد قائل به انقطاع