كه خطبه‌هاى امام ( عليه السّلام ) را تدوين و جمع آورى كرده است ، و ليكن بايد توجه داشت كه : روى احتياج شديدى كه عموم مسلمانان در نخستين لحظات توسعهء تمدن خيره كنندهء اسلامى ، به علم و دانش در خود احساس كردند ، بيش از پيش به علوم و معارف علاقمند شدند ، و همين احتياج آنها را به حفظ گفتار بليغ ، و تدوين سخنان فصيح وادار ساخت ، زيرا عرب پيش از آنكه تمدن پيدا كند ، به سخنان بليغ و اشعار و خطبه‌هاى فصيح و گفتار حكمت آميز ، توجه زيادى داشتند ، و آنچه را مىشنيدند از بر مىكردند و از فوائد آن بى خبر نبودند . اما وقتى كه تمدن آنها وسعت پيدا كرد ، احساس كردند كه شديدا به فصاحت و بلاغت زبان و قلم نيازمند هستند و ارزش وجودى آنها تنها با لباس فاخر شناخته نمىگردد ، بلكه ارزش مرد ، فقط با فصاحت و بلاغت زبان و قلم است و بس ، و ترفيع مقام‌هاى دولتى آنها نيز بستگى به ميزان تسلط به انشاء و چيز نويسى آنها دارد ، و به همان اندازه كه از بلاغت كلام و سخنان برگزيده و حكمتهاى عاليه بهره دارند ، در نزد پادشاهان و امراء قدر و مقام پيدا خواهند كرد . احساس اين مطلب و نظير آن عرب را وادار به جمع آورى خطبه‌هاى بليغ و سخنان فصيح نمود ، و از آنجا كه حضرت امير مؤمنان ( عليه السّلام ) از پيشاهنگان مشاهير فصحاء و بلغاء و دارندهء سخنان بلند و گفتار ارجدار بود - لذا - مردم در صدد گردآورى آنچه از آن حضرت رسيده بود ، برآمدند ، و هر چه از آن به دستشان مىافتاد حفظ نموده و يادداشت مىكردند ، زيرا بلاغت سخنان آن حضرت بيش از هر سخن ديگرى كه به آنها رسيده بود مايهء اعجاب آنها بود . من بر اثر مطالعاتى كه داشته‌ام به عده‌اى از دانشمندان كه پيش از عصر سيد رضى مىزيسته‌اند ، يعنى دانشمندان قرن اول ، دوم و سوم