مىبايد ، استماع نمود و آن را نگاهدارى كرد ، و احكام دين و فقه اسلام را آن چنان فرا گرفت كه نزد عموم مسلمين پيشوائى راهنما و عالمى دانا به شمار آمد . بالاتر از همه ، تو خواننده مىدانى كه شدايد و گرفتاريها موجب روشنى اذهان و درخشندگى عقول است و بدان وسيله درهاى حكمتهاى نهفته و پر ارزش به روى آدمى گشوده مىگردد . و مىدانيم كه روزگارى « 1 » بر امام گذشت كه شدايد و ناملايمات ، و تحولات وحشت بار او را احاطه كرده بود . و در اين فضيلت براى او كافى است كه با پسر عمويش پيغمبر اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله ) بار رسالت الهى را بدوش كشيد . مهمترين كارهاى او را اداره كرد ، و متحمل زحمات و شدايد عصر او گرديد . بطورى كه به هنگام خطر در شب هجرت در بستر او خوابيد تا جان پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) از گزند مشركين كه كمين كرده بودند ، محفوظ بماند ، و در تمام جنگهاى پيغمبر ( جز جنگ تبوك كه پيغمبر او را در مدينه جانشين خود قرار داد ! ) با حملات مردانه خويش جان خود را در معرض هر گونه بلا گذاشت ! ! از اين گذشته از موقعى كه با آن حضرت بيعت كردند ، تا زمانى كه به شهادت رسيد - يعنى چهار سال و نه ماه - پيوسته در كشمكش و مبارزه و گرفتارى به سر برد . گاهى با عايشه و ياران او ، و زمانى با معاويه و

--> ( 1 ) - بلكه تمام عمر آن حضرت با شدائد و ناملايمات و حوادث طاقت فرسا و سوانح كمرشكن كه مانند كوهى بر دوش آن وجود مقدس سنگينى مىنمود ، گذشت ، و آن پيشواى فضيلت با بردبارى تحمل كرد . تحملى كه صبر و تحمل از دست وى به فغان آمد ، و فغانى كه فغانها در پى داشت ! ! !