مىشود و نگه‌دارنده تا زمان مرگ در زندان مىماند . « 1 » 23 . پدر بزرگوارم ( آية اللّه طبسى ) : اگر كسى مقتول را نگه‌دارد و ديگرى او را بكشد و سومى به آنان بنگرد ، بدون اينكه از مقتول - با وجود توانايى در دفاع از او - دفاع كند ؛ قاتل كشته مىشود ، نگه‌دارنده تا زمان مرگ در زندان مىماند و چشم ناظر ، كور مىشود . اين قول مشهور است ، بلكه ادّعاى اجماع در اين مورد شده ، كما اينكه از خلاف و غنية النزوع اجماع نقل شده است . پس دليل اصلى ، روايت صحيح . . . و روايت موثق . . . و روايت نبوى است . . . . « 2 » 24 . آية اللّه سبزوارى : امّا حديث معتبر عمرو بن ابى مقدام كه بر زدن دو پهلو ( پشت ) زندانى دلالت مىكند . . . اختصاص به مورد خودش دارد ، همان‌طور كه مىتوان زدن تازيانه را به حاكم شرع واگذارد ؛ زيرا او مطالبى را در نظر مىگيرد كه ديگران در نظر نمىگيرند . « 3 » نظر نگارنده : پس دلايل مذكور در موارد زير خلاصه مىشود : الف ) اجماع : از سيّد مرتضى و شيخ طوسى ادّعاى اجماع نقل شده كه رياض المسائل و جواهر الكلام به آن اشاره كرده‌اند ، ولى گفته شده : اجماع مدركى است يا مدركى بودن آن احتمال مىرود . ب ) روايات : روايات اصلى در اين مسأله ، روايات اوّل ، دوم ، سوم و هشتم است . ج ) شهرت : شهرت ، ضعف بعضى از روايات ضعيف السند را جبران مىنمايد . د ) روايت معروف نبوى : طريق اين روايت نبوى ( « قاتل كشته مىشود و نگه‌دارنده به زندان مىافتد » ) از نظر ما ضعيف است . به نظر مىرسد شيخ طوسى آن را براى تأييد يا احتجاج بر كسى كه احتجاج به آن را صحيح مىداند ، آورده است . امّا رياض المسائل آن را ذكر و بدان استدلال كرده است پس دقت كن . ديدگاه مذاهب ديگر 25 . مالك : ( در مورد مردى كه براى كسى ديگر ، شخصى را نگه مىدارد و او ضربه‌اى به نگه‌داشته شده وارد مىكند كه در جا مىميرد ) : اگر او را نگه‌داشت و ديد كه او

--> ( 1 ) . مجمع المسائل ، ج 3 ، ص 209 ، مسألهء 80 . ( 2 ) . ذخيرة الصالحين ( خطى ) ، ج 8 ، ص 67 . ( 3 ) . مهذّب الاحكام ، ج 28 ، ص 197 .