نظر نگارنده : شكى در عدالت على - عليه السلام - و عطوفت و مهربانى آن حضرت نيست ، چنان كه در روايات دستگيرى ابن ملجم بدان اشاره شد ، ولى اين آثار و اخبارى كه فكيكى به آن اشاره مىكند كجاست ؟ خوب بود كمى از آن را نقل و يا به مصادر آن اشاره مىكرد . امّا در مورد رواياتى كه نقل شد در صورتى كه از سند آن‌ها چشم‌پوشى كنيم ظهور دارند در موارد خاصّى كه در روايت آمده است يا حدّ اكثر شامل زندانيان غير ابد شود و بيشتر از آن دليلى ندارد . همهء اين‌ها در صورتى است كه بگوييم : نماز جمعه بر زندانى واجب است ، ولى اگر گفتيم : از او ساقط مىشود و از معذورين است چنان كه ابن ادريس « 1 » گفته است ، جايى براى قول به وجوب فرستادن زندانى به نماز جمعه ، باقى نمىماند . آرى ، جايز است بلكه گاهى راجح است . آراى ديگر مذاهب 6 . سرخسى : زندانى بدهكار نبايد براى نماز جمعه ، نماز عيد ، حج و تشييع جنازه - نزديك باشد يا دور - بيرون بيايد ؛ زيرا واجب است به گونه‌اى در زندان بماند كه خسته و دلتنگ شود و در اداى بدهى عجله كند . اگر بعضى اوقات بيرون بيايد ديگر دلتنگ نخواهد شد از اين جهت گفته‌اند : بايد در جاى سخت و بدون فرش و زيرانداز نرم زندانى شود و هيچ كس با او ملاقات نكند تا دلتنگ شود . « 2 » 7 . كاشانى : امّا چيزهايى كه براى زندانى ممنوع است و چيزهايى كه ممنوع نيست : زندانى از بيرون رفتن براى رسيدگى به كارهاى شخصى ، رفتن به نماز جمعه و جماعت و عيد ، تشييع جنازه ، عيادت مريض ، ديد و بازديد و مهمانى ممنوع است ؛ زيرا زندان براى اين است كه مجبور شود بدهى مردم را بپردازد و در صورتى كه از كارهاى شخصى و مراسم مذهبى محروم شود دلتنگ مىشود و در اداى بدهى عجله مىكند . . . « 3 » نظر نگارنده : لازم اين مطلب ، عدم جواز مرخصى دادن و عدم ملاقات با نزديكان و غيره است در اين باره به زودى بحث خواهيم كرد .

--> ( 1 ) . سرائر ، ج 1 ، ص 291 . ( 2 ) . مبسوط ، ج 20 ، ص 90 . ( 3 ) . بدائع الصنائع ، ج 7 ، ص 174 .